Hoe in de beroepsprocedure om te gaan met een handhavingsverzoek ingediend door een concurrent? Het relativiteitsvereiste in actie

De casus in het kort
Twee hoteleigenaren in Sittard verzetten zich tegen de komst van een nieuw hotel. De gemeente wijst hun handhavingsverzoek af. In beroep proberen ze de komst alsnog tegen te houden, bewapend met een marktonderzoek dat stelt dat er geen ruimte is voor meer hotelaanbod. Het handhavingsverzoek dateert van vóór 1 januari 2024. Dit betekent dat in dit geval de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) met aanverwante wetgeving, zoals die gold vóór 1 januari 2024, van toepassing blijft.

Het oordeel: relativiteitsvereiste in actie
De rechtbank komt niet eens toe aan een inhoudelijke beoordeling. Waarom? De norm van een 'goede ruimtelijke ordening' beschermt de fysieke leefomgeving, níét het ondernemersklimaat of de portemonnee van een concurrent. Is er dan geen enkele uitzondering? Jawel: als de concurrent aannemelijk maakt dat er 'relevante leegstand' van zijn eigen pand ontstaat. Hoewel het nieuwe hotel misschien leidt tot omzetverlies voor de klagers, oordeelt de rechter dat dit niet direct leidt tot structurele leegstand. De panden van de klagers hebben namelijk ruime bestemmingen ('maatschappelijk' en 'centrum'). Ze kunnen dus prima voor iets anders gebruikt worden dan een hotel. Het beroep strandt.

Take-aways voor de (gemeente)jurist
Deze uitspraak is een handvat voor juristen die te maken krijgen met ruimtelijke beroepsprocedures door concurrenten:
- Toets direct het relativiteitsvereiste: voordat je ingaat op aangehaalde aspecten als parkeernormen, marktonderzoeken of de ladder voor duurzame verstedelijking, kijk je eerst of art. 8:69a Awb in de weg staat. Dit scheelt veel tijd in je verweerschrift.
- Check de bestemming van de klager: klaagt concurrent A over leegstand door de komst van concurrent B? Zoek het planologische regime van het pand van de klager op. Bij een brede bestemming is het aantonen van structurele leegstand erg lastig.