De tussenuitspraak van de Rechtbank Midden-Nederland van 2 juli 2026 laat zien dat de discussie over spuitzones nog lang niet is beslecht.
De rechtbank schorst een omgevingsvergunning gedeeltelijk, omdat twee woonunits en een deel van de tuinen binnen de 50 meterzone liggen. Daarbij grijpt de voorzieningenrechter terug op de inmiddels vaste lijn dat een afstand van 50 meter nog steeds het uitgangspunt is als geen deugdelijke locatiespecifieke onderbouwing beschikbaar is.
Opvallend is dat deze uitspraak vrijwel samenvalt met het nieuwe RIVM en WUR rapport over spuitzonering. Dat rapport concludeert dat het wetenschappelijk mogelijk lijkt om een locatiespecifieke rekenmethode te ontwikkelen, maar dat daarvoor nog zoveel onzekerheden bestaan dat eerst vervolgonderzoek nodig is. Een direct toepasbare methode is er dus niet.
En juist op dat moment kiest de minister een andere route. In plaats van verder in te zetten op een wetenschappelijk onderbouwde rekenmethode, heeft hij inmiddels aangekondigd dat hij het vraagstuk via bestuurlijke afspraken wil oplossen.
Dat roept vragen op.
De bestuursrechter verlangt een deugdelijke ruimtelijke onderbouwing. Gemeenten zoeken ruimte voor woningbouw. Agrariërs willen weten waar zij aan toe zijn. En als de wetenschap voorlopig geen definitief antwoord geeft, kunnen bestuurlijke afspraken dan wel de juridische zekerheid bieden die in vergunningprocedures nodig is?
Voorlopig lijkt het antwoord nee. Deze uitspraak laat zien dat de rechter de bestaande lijn blijft volgen. Zolang er geen juridisch houdbaar alternatief beschikbaar is, blijft de 50 meter vuistregel in de praktijk het vertrekpunt.
Ik ben benieuwd of bestuurlijke afspraken voldoende zullen zijn om de bestuursrechter te overtuigen, of dat we nog jarenlang blijven procederen over dezelfde 50 meter.
Door Anna Kwint
