Nieuws van de Hoge Raad voor de handhavingspraktijk! Mag een integrale controle leiden tot een drugsvangst?

De casus
Tijdens een integrale controle in een straat (naar aanleiding van signalen over ondermijning) liep een gemeentelijk toezichthouder Bouwtoezicht samen met de politie een erf op. De toezichthouder trok aan de klink van een kantoortje bij een loods: de deur was open.

​Op basis van zijn Awb-bevoegdheid (art. 5:15) stapte hij naar binnen om het gebruik te controleren. Wat troffen ze aan? Geen administratie, maar tientallen vaten ethanol, aceton en een complete XTC-fabriek!
​Het verweer van de verdachte: "Misbruik van bevoegdheid! De gemeente is puur gebruikt als breekijzer voor de politie om strafrechtelijk bewijs te verzamelen."

​Het oordeel van de Hoge Raad: de controle was volledig rechtmatig. Het controleren van het bestemmingsplan (nu: omgevingsplan) en de brandveiligheid is een legitiem gemeentelijk belang. Dat dit gebeurt in een integraal verband met de politie en dat er ondermijnende signalen waren, maakt de inzet van de Awb-bevoegdheid niet onrechtmatig.

3 tips voor gemeentelijke toezichouders:
Als toezichthouder sta je door deze uitspraak stevig in je schoenen, mits je de spelregels strak volgt. Drie lessen voor jouw volgende controle:
1) Houd je eigen herkenbare doel scherp . Zorg dat de primaire reden van jouw controle altijd ligt binnen jouw eigen bestuurlijke taak (bijvoorbeeld het omgevingsplan of de brandveiligheid). Zolang dat doel legitiem is, blijft de controle rechtmatig.
2) Leg de aanleiding objectief vast . Zorg voor een waterdicht controlerapport. Omschrijf helder dat de controle gericht was op algemene signalen in de wijk of straat, en niet op voorhand exclusief was ingericht als een strafrechtelijk onderzoek tegen één specifiek persoon.
​3) Maak heldere afspraken over de taakverdeling . De politie mag mee voor jouw veiligheid (art. 5:15 lid 3 Awb). Maar pas op: zodra er daadwerkelijk strafbare feiten worden waargenomen, moet de politie de casus "overnemen" op basis van het strafrecht. Ken de grens tussen toezicht en opsporing!

​Dit arrest laat zien dat bestuursrecht en strafrecht uitstekend kunnen samenwerken, zolang iedereen vanuit zijn eigen wettelijke jasje blijft handelen.