In een uitspraak van vandaag (5 augustus 2026) oordeelt de Afdeling bestuursrechtspraak dat het procedeerverbod voor overheden in de Crisis- en herstelwet niet in strijd is met het Verdrag van Aarhus.
In deze zaak verleende de staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat omgevingsvergunningen voor een aardwarmte-installatie in Luttelgeest. Tegen die vergunning kwam het college van gedeputeerde staten van Overijssel eerder in beroep bij de rechtbank. Die oordeelde dat het procedeerverbod voor overheden dat is neergelegd in artikel 1.4 van de Crisis- en herstelwet niet mocht worden toegepast omdat dat in strijd zou zijn met het Verdrag van Aarhus en het zogenoemde 'Varkens in Nood'-arrest van het Hof van Justitie in Luxemburg. Het college van GS was naar het oordeel van de rechtbank wel bevoegd om beroep in te stellen tegen de omgevingsvergunningen. De rechtbank vernietigde de vergunningen en droeg de staatssecretaris op om een nieuw besluit te nemen.
Uitspraak
De Afdeling bestuursrechtspraak komt in de uitspraak van vandaag tot de conclusie dat het procedeerverbod voor overheden uit de Crisis- en herstelwet niet in strijd is met het Verdrag van Aarhus. Uit dat verdrag volgt niet dat de toegang tot de rechter uitsluitend ziet op toegang tot de bestuursrechter. Het verdrag bepaalt weliswaar dat elke verdragspartij of lidstaat toegang tot een rechterlijke instantie moet waarborgen, maar laat de invulling daarvan verder aan de autonomie van die verdragspartij of lidstaat. Het college van GS kan zich ook wenden tot de civiele rechter en daarmee is naar het oordeel van de Afdeling bestuursrechtspraak effectieve rechtsbescherming gewaarborgd.
Ook het 'Varkens in Nood'-arrest en de daaropvolgende uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van 14 april 2021 leiden niet tot een ander oordeel. Zowel het arrest als de uitspraak ging over de beperking van het beroepsrecht op grond van artikel 6:13 Awb, niet over het procedeerverbod voor overheden op grond van artikel 1.4 van de Crisis- en herstelwet.
Gevolg van de uitspraak
Naar het oordeel van de Afdeling bestuursrechtspraak was het college van gedeputeerde staten dus niet bevoegd om bij de rechtbank in beroep te komen tegen de omgevingsvergunningen. De Afdeling bestuursrechtspraak vernietigt de uitspraak van de rechtbank, waarmee de vergunningen voor de aardwarmte-installatie herleven en met de uitspraak van vandaag definitief zijn geworden.
