Menu

Filter op
content
PONT Omgeving

“We composteren het toch nuttig?” Bermmaaisel blijft afval, oordeelt de rechtbank

Wie bermmaaisel laat composteren, kan het niet met een beroep op ‘voortgezet gebruik’ buiten het afvalstoffenrecht houden. De rechtbank Noord-Nederland kijkt naar wat er feitelijk gebeurt: het maaisel komt vrij bij regulier bermonderhoud, de gemeente betaalt voor de inname en het materiaal wordt bewerkt tot compost. Dat wijst erop dat de gemeente zich ervan ontdoet. Het college kon daarom niet volstaan met de conclusie dat geen overtreding plaatsvond.

5 November 2026

Samenvattingen

Van berm naar compost

De zaak draait om een werkwijze van Agricycling Fryslân. Aangesloten agrariërs composteren bermmaaisel op hun eigen locaties. Vooraf wordt het maaisel geselecteerd, waarna het wordt gemengd met koolstofhoudend materiaal en via een composteringsproces wordt omgezet in compost. Een deel van de compost wordt vervolgens op het landbouwperceel van de betrokken agrariër uitgereden.

De gemeente betaalde de coöperatie voor de inname van het bermmaaisel. De Branche Vereniging Organische Reststoffen (BVOR) vond dat voor de opslag en compostering een vergunning nodig was en vroeg het college om handhavend op te treden. Het college wees dat verzoek af: volgens het college was geen sprake van afval, maar van voortgezet gebruik van een bruikbare reststroom.

Betalen voor inname is een stevig signaal

De rechtbank stelt voorop dat de afvalstatus afhangt van alle omstandigheden van het geval. Daarbij is vooral relevant of de houder zich van de stof ontdoet. Hergebruik moet bovendien niet slechts mogelijk, maar zeker zijn; de houder moet dat aannemelijk maken.

In deze zaak weegt mee dat het bermmaaisel vrijkomt bij beheer- en onderhoudswerkzaamheden en niet met een speciaal gebruiksdoel wordt geproduceerd. Ook betaalt de gemeente voor de inname en compostering. Dat maakt het maaisel volgens de rechtbank tot een last waarvan de gemeente zich ontdoet. De duurzame bestemming verandert dat niet: nuttige toepassing en afvalstatus sluiten elkaar niet uit.

“Voortgezet gebruik” houdt hier geen stand

Het college en de coöperatie beriepen zich op voortgezet gebruik, zoals uitgewerkt in het Landelijk Afvalbeheerplan en de Leidraad afvalstof of product. Maar die documenten zijn geen zelfstandige regelgeving, benadrukt de rechtbank. De beoordeling moet uiteindelijk plaatsvinden aan de hand van de wettelijke definitie van afvalstof en de Europese en nationale rechtspraak.

Ook inhoudelijk helpt het beroep niet. Van hergebruik in de juridische betekenis is geen sprake: het bermmaaisel wordt geselecteerd, gemengd en gecomposteerd. Aan het begin van de keten is het materiaal bermmaaisel; aan het einde compost. Dat is geen gebruik van dezelfde stof op vergelijkbare wijze, maar een bewerkingsproces. Juist compostering wordt in de Kaderrichtlijn afvalstoffen genoemd als een vorm van nuttige toepassing van afval.

De rechtbank laat daarbij ruimte voor de mogelijkheid dat compost na verwerking, onder voorwaarden, niet langer de status van afvalstof heeft. Maar dat was niet de vraag die in deze zaak voorlag. De vraag was of het aangeleverde bermmaaisel al vóór en tijdens de compostering afval was. Daarop luidt het antwoord: ja.

Een handhavingsverzoek vraagt om een nieuw besluit

Omdat het college de afvalstatus niet goed heeft beoordeeld, heeft het onvoldoende gemotiveerd dat geen overtreding aan de orde was. Het besluit om niet te handhaven wordt vernietigd. Het college moet een nieuw besluit nemen met inachtneming van de uitspraak.

De rechtbank zegt daarmee niet dat handhaving zonder meer moet volgen. Wel kan het college de vergunning- en handhavingsvraag niet afdoen met de redenering dat een nuttige bestemming of een coöperatief kringloopinitiatief het bermmaaisel automatisch buiten het afvalstoffenrecht plaatst.

Betekenis voor de praktijk

De uitspraak onderstreept dat een circulaire bestemming niet vanzelf de afvalstatus wegneemt. Bij materiaal dat vrijkomt uit reguliere beheerwerkzaamheden zijn onder meer de herkomst, de feitelijke behoefte van de houder, betalingen voor afname en de bewerkingen in de keten van belang. Wie wil betogen dat sprake is van hergebruik of voortgezet gebruik, moet dus niet alleen wijzen op een nuttige bestemming, maar ook laten zien dat de stof zeker en zonder relevante voorafgaande bewerking opnieuw wordt gebruikt.

Uitkomst: het beroep van BVOR is gegrond. Het college moet opnieuw beslissen op het handhavingsverzoek.

Rechtbank Noord-Nederland 23 oktober 2026, ECLI:NL:RBNNE:2026:4730.

Artikel delen