Wij zijn als bedrijf geen eigenaar, dus we kunnen de overtreding niet ongedaan maken!

De Feiten
Een bedrijf kreeg van het college van Leiden een last onder dwangsom van € 30.000,- opgelegd voor een illegaal bijgebouw. Het verweer? Niet de B.V., maar de bestuurder en enig aandeelhouder is in privé de eigenaar van de grond en het gebouw.

Wanneer is een rechtspersoon de overtreder?
Sinds de koerswijziging van mei 2023 sluit de bestuursrechter voor rechtspersonen aan bij de strafrechtelijke criteria voor functioneel daderschap. Een B.V. is overtreder als de gedraging in haar sfeer plaatsvindt. Het college moet dit bewijzen aan de hand van één of meer van de volgende Drijfmest-criteria:

1. Handelen door iemand die (uit dienstbetrekking of anderszins) voor de rechtspersoon werkt.
2. De gedraging past in de normale bedrijfsvoering.
3. De gedraging is de rechtspersoon dienstig geweest.
4. De rechtspersoon kon erover beschikken en heeft de situatie aanvaard (of onvoldoende zorg betracht om deze te voorkomen).

Het oordeel in deze zaak
De B.V. is hier wel de overtreder. De directeur werkt ten behoeve van het bedrijf en het illegale bijgebouw wordt deels als kantoor gebruikt, wat past in de normale bedrijfsvoering en het bedrijf dienstig is. Omdat de directeur feitelijk de B.V. bestuurt, had het bedrijf bovendien de beschikkingsmacht en aanvaardde het actief het illegale gebruik voor bedrijfsactiviteiten.

Les voor de praktijk
Laat je als handhavingsjurist niet afschrikken door het verweer dat een B.V. in formele zin geen eigenaar is. Kijk naar het feitelijk gebruik en pas consequent de Drijfmest-criteria toe om functioneel daderschap te onderbouwen.