Heel kleine kans op gezondheidseffecten, maar asbest in speelzand onwenselijk

De NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) onderzocht een steekproef van 106 producten met speelzand. Het gaat daarbij om kinetisch speelzand, decoratiezand, zandbakzand en speeltjes waarin zand zit. In 40 producten is asbest gevonden. Het RIVM heeft nu beoordeeld of voor deze producten de blootstelling aan asbest zo hoog kan zijn dat het een risico is voor de gezondheid van kinderen en van werknemers op basisscholen en kinderopvangcentra.

Over het algemeen heel kleine kans op gezondheidseffecten

De kans dat speelzand met asbest gezondheidseffecten veroorzaakt is heel klein. Dit geldt zowel voor kinderen die met het speelzand spelen, als voor werknemers van basisscholen en kinderopvangcentra die in hun werk met het asbest uit speelzand in aanraking komen. In de meeste producten zit heel weinig asbest. Bij het spelen met speelzand is de blootstelling aan asbest over het algemeen dan ook laag en de kans op gezondheidseffecten heel klein.

Voorzichtige schatting door onzekerheden

Veel factoren die invloed hebben op de blootstelling zijn niet bekend. Zo is er niet gemeten hoeveel asbest werkelijk vrijkomt en hoe het zich in een ruimte verspreidt. Ook is niet bekend hoe vaak en hoeveel jaar kinderen met deze producten spelen. Uit voorzorg gaat het RIVM daarom in de berekeningen uit van het meest nadelige scenario: dat een kind 13 jaar lang, een paar keer per week met een verontreinigd product speelt. In de praktijk zal dat niet snel gebeuren. Voor werknemers gaat het RIVM ervan uit dat blootstelling 40 jaar, 5 dagen per week, 8 uur per dag plaatsvindt.

Vier producten decoratief zand met veel hoger asbestgehalte

In vier producten decoratiezand zat veel meer asbest dan in de andere producten. Voor deze producten kunnen op basis van de hierboven beschreven scenario’s, gezondheidseffecten voor kinderen en werknemers niet uitgesloten worden. Als deze producten af en toe gebruikt worden dan is de kans op gezondheidseffecten heel klein. Voor werknemers is het aannemelijk dat soms de wettelijke dagelijkse grenswaarde voor blootstelling aan asbest kan worden overschreden. Deze vier producten zijn inmiddels niet meer te koop.

Alle gevallen van blootstelling aan asbest onwenselijk

Het RIVM benadrukt dat asbest in speelgoed in alle gevallen onwenselijk is. Het is belangrijk om blootstelling aan asbest zoveel mogelijk te voorkomen. Daarom adviseert het RIVM om asbest in speelzandproducten goed te blijven monitoren.

De risicobeoordeling voor kinderen deed het RIVM in opdracht van de NVWA. De NVWA publiceerde op basis van de risicobeoordeling voor kinderen dit advies . De risicobeoordeling voor werknemers deed het RIVM in opdracht van het ministerie van SZW (Sociale zaken en werkgelegenheid).

Blootstelling aan asbest

Asbest is een natuurlijk materiaal. Bij de winning van zand uit groeven kunnen asbestvezels het zand vervuilen. Tijdens het spelen met los zand kunnen deze asbestvezels vrijkomen in de lucht en ingeademd worden. Na lange tijd kan longkanker en asbestkanker (mesothelioom) ontstaan. Hoe meer asbestvezels iemand tijdens het leven inademt, hoe groter die kans. Het gaat dan om asbestvezels die in de longen terechtkomen en geldt niet voor het inslikken van asbest of contact met de huid.

Kleine hoeveelheden asbestvezels komen ook in de buitenlucht voor. Iedereen ademt dus elke dag een beetje asbest in. Dat heet de achtergrondconcentratie. Het is belangrijk om extra blootstelling aan asbest zoveel mogelijk te voorkomen.

KN-2026-0031 Downloaden