Voortgang aanpak stalbranden

Uw Kamer heeft de Kamerbrieven van 18 december 2024 (Kamerstuk 36600 XIV, nr. 75 en van 3 april 2025 (Kamerstuk 36600 XIV, nr. 78) over dit onderwerp controversieel verklaard. Voor het moment van controversieel verklaren zijn al de nodige acties in gang gezet, waaronder twee onderzoeken die recent zijn afgerond. De resultaten daarvan deel ik nu met uw Kamer. Allereerst gaat het om de resultaten van het onderzoek van Antea Group naar de omvang van brandcompartimenten in veestallen. Ten tweede gaat het om het door het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (hierna: NIPV) ontwikkelde denkraam ‘Basis voor brandveiligheid voor veestallen’. Deze rapporten zijn bij deze brief gevoegd. Ik maak tevens van de gelegenheid gebruik om uw Kamer te informeren over de voortgang van andere acties binnen de aanpak van stalbranden. Gelet op dat uw Kamer de eerdere Kamerbrieven over dit onderwerp controversieel heeft verklaard, zal ik als minister terughoudend zijn in het in gang zetten van nieuw beleid.

Impactanalyse maximale omvang brandcompartimenten veestallen

Zoals eerder aan uw Kamer gemeld

, loopt er een verkenning naar de mogelijkheden voor het aanpassen van de grenswaarde voor de omvang van een brandcompartiment in het dierenverblijf bij nieuwe en te verbouwen stallen, zoals opgenomen in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). In de huidige situatie is de maximum omvang van een brandcompartiment voor een stal in het Bbl vastgesteld op 2500 m2. Als een veehouder een groter brandcompartiment wil bouwen dan is dat ook mogelijk, mits conform het gelijkwaardigheidsbeginsel extra brandveiligheidsmaatregelen worden getroffen waarmee aangetoond wordt dat het compartiment even brandveilig is als een compartiment van 2500 m2.

Antea Group heeft in opdracht van LVVN en het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) onderzoek gedaan naar de financiële en bouwtechnische gevolgen van het verkleinen van de maximale oppervlakte van een brandcompartiment voor nieuwe veestallen. Op basis van de uitgevoerde impactanalyse wordt door Antea Group geen aanleiding gezien om te adviseren de huidige grenswaarde van 2.500 m² aan te passen. Hiervoor presenteert Antea Group in het rapport een aantal argumenten. Ten eerste leidt een lagere grenswaarde niet per definitie tot minder dierlijke slachtoffers in geval van een brand. Het aantal dierlijke slachtoffers dat betrokken raakt en omkomt bij een brand wordt namelijk ook beïnvloed door neveneffecten, zoals rookverspreiding en uitval van installaties. Ten tweede creëert een lagere grenswaarde de prikkel bij een ondernemer om potentieel eerder gebruik te maken van het recht op een gelijkwaardige oplossing. Hiermee is het mogelijk om een groter brandcompartiment met een gelijkwaardig niveau aan veiligheid te realiseren. Het risico blijft echter vergelijkbaar, waarmee er over alle bedrijven bezien niet per se minder dierlijke slachtoffers in geval van brand zullen ontstaan.

Antea Group geeft in het rapport verder aan dat bij een lagere grenswaarde meer bouwkundige en installatietechnische maatregelen nodig zijn om de gewenste compartimentering te realiseren. Het is echter niet altijd mogelijk om deze voorzieningen bij de bouw aan te leggen en de effectiviteit van deze maatregelen op termijn is beperkt. Dit komt door de aanwezigheid van stof, vocht en zuren in de kenmerkende omgeving van de veehouderij. Gerelateerd daaraan hebben de aangebrachte brandwerende voorzieningen volgens Antea Group ook een grote faalkans onder normale bedrijfsvoering. De benodigde maatregelen zoals brandkleppen kunnen bijvoorbeeld per ongeluk in het dagelijks gebruik geactiveerd worden. Daarnaast leiden de brandwerende voorzieningen tot beperkingen in de bedrijfsvoering: zichtlijnen worden minder en looplijnen worden langer. Tot slot leidt een lagere grenswaarde volgens Antea Group tot aanzienlijke financiële en organisatorische gevolgen voor veehouders. Iedere bouwkundige compartimenteringswand verhoogt de bouwkosten met ongeveer 10%. Ieder extra emissiepunt verhoogt de bouwkosten ook, door de verdubbeling van het aantal installaties.

Antea Group concludeert op basis van deze bevindingen dat een integrale benadering van stal brandveiligheid noodzakelijk is en doet in dat kader de volgende aanbevelingen:

geef in regelgeving meer ruimte voor het vergroten van fysieke afstanden tussen verschillende (brand)compartimenten in dierenverblijven. Dit beperkt de kans op overslag en vergemakkelijkt evacuatie en brandbestrijding.

Versnel de ontwikkeling en implementatie van vroegtijdige detectie (zoals sensortechnologie) en snel reagerende alarmeringssystemen. Hierdoor kan de brand zich minder ver ontwikkelen en is er meer handelingsperspectief voor het redden van dieren.

Maak periodieke controle van elektrische installaties, brandwerende voorzieningen en vluchtwegen verplicht en betrek hierin ook praktische ervaringen van veehouders en brandweer.

Zet in op voorlichting en training voor veehouders en personeel over brandrisico’s en preventie.

Zet daarnaast in op informatie over noodplannen en effectieve evacuatieprocedures, zodat handelen bij calamiteiten effectiever en veiliger verloopt.

Breid het evalueren van de stalbranden die zijn opgetreden uit. Daarmee wordt het inzicht op effectiviteit van ingevoerde maatregelen beter zichtbaar en kan doelgericht worden ingezet op verbetermaatregelen.

Ga verder met de ontwikkeling van het Denkraam brandveiligheid veestallen van het NIPV.

Lees de volledige kamerbrief