Landelijke aanpak tegen vocht en schimmel vraagt om stevige lokale rol van gemeenten

Uit het Woononderzoek Nederland 2024 blijkt dat één op de vijf huishoudens last heeft van vocht en schimmel. In huurwoningen ligt dit aandeel aanzienlijk hoger. Bij corporatiewoningen is het percentage gestegen tot 29 procent en in de private huursector zelfs tot 31 procent. Daarmee is sprake van een duidelijke toename ten opzichte van 2021. De problematiek komt vooral voor in sterk verstedelijkte gebieden en grote steden. Badkamers zijn het vaakst de plek waar schimmel ontstaat, maar ook slaapkamers en woonkamers worden veel genoemd.

Het kabinet benadrukt dat vocht- en schimmelproblemen een complexe oorzaak hebben. Ze ontstaan vaak door een combinatie van bouwkundige gebreken, onvoldoende ventilatie, het gebruik van de woning en externe factoren zoals grondwaterstanden. Juist omdat de oorzaken zo divers zijn, ziet het Rijk de lokale aanpak als het meest effectief. Gemeenten, woningcorporaties en huurdersorganisaties hebben het beste zicht op de specifieke omstandigheden in buurten en woningen en kunnen maatwerk leveren.

Daarom wordt extra nadruk gelegd op het opnemen van concrete afspraken over vocht en schimmel in lokale prestatieafspraken. Gemeenten worden opgeroepen om samen met corporaties en huurdersorganisaties expliciet vast te leggen hoe meldingen worden gesignaleerd, opgevolgd en gemonitord en hoe preventie vorm krijgt. Deze lijn wordt verder ondersteund door de herijkte handreiking lokale prestatieafspraken, die na inwerkingtreding van de Wet versterking regie volkshuisvesting beschikbaar komt. Daarin krijgt de aanpak van vocht- en schimmelproblematiek een duidelijke plek binnen de thema’s kwaliteit en leefbaarheid.

Op nationaal niveau is de aanpak verankerd in de Nationale Prestatieafspraken 2025–2035. Afgesproken is dat woningcorporaties voortvarend optreden zodra de oorzaak van schimmel in de bouwkundige staat van de woning ligt en dat zij huurders actief ondersteunen als gebruik van de woning een rol speelt. Ook is afgesproken dat het melden van vocht- en schimmelproblemen wordt gestimuleerd, omdat het aantal meldingen momenteel achterblijft bij de feitelijke omvang van het probleem. Zonder melding blijft ingrijpen immers uit.

Een nieuw element in de aanpak is de inzet van onafhankelijke vocht- en schimmelexperts. Vanaf 2027 stelt het Rijk hiervoor drie jaar lang jaarlijks twee miljoen euro beschikbaar. Deze experts kunnen worden ingeschakeld wanneer huurders en verhuurders er samen niet uitkomen of wanneer problemen terugkeren. De experts brengen een onafhankelijk oordeel uit over oorzaak en oplossing. Gemeenten krijgen hierbij een coördinerende rol op het niveau van de woningmarktregio. Voor het omgevingsrecht is dit relevant, omdat gemeenten hiermee een extra instrument krijgen om vastgelopen situaties vlot te trekken en de woonkwaliteit te borgen.

Naast de corporatiesector besteedt het kabinet ook aandacht aan de private huursector. Huurders kunnen bij ernstige schimmelproblemen terecht bij de Huurcommissie, die schimmel aanmerkt als een gebrek en in dat geval zelfs een tijdelijke huurverlaging kan opleggen. Met de Wet betaalbare huur is deze route toegankelijk geworden voor een groter deel van de huurmarkt.

De aanpak wordt nadrukkelijk gekoppeld aan de verduurzamingsopgave. Isolatie en energiebesparing verbeteren het wooncomfort, maar kunnen ook nieuwe risico’s veroorzaken als ventilatie onvoldoende aandacht krijgt. Vanuit het Rijk wordt daarom ingezet op voorlichting over ventileren in combinatie met isoleren, onder meer via landelijke campagnes en informatievoorziening voor bewoners.

Voor gemeenten betekent deze Kamerbrief dat vocht- en schimmelproblematiek nadrukkelijker onderdeel wordt van hun rol in de fysieke leefomgeving. Niet alleen vanuit woonbeleid en volkshuisvesting, maar ook vanuit gezondheid en leefbaarheid. De boodschap is duidelijk: structurele verbetering vraagt om lokale regie, goede afspraken en een nauwe samenwerking tussen overheid, corporaties en bewoners.