Bestraffing opzettelijke milieuovertreding: strafrechter past ‘verhogingsmogelijkheid’ (Sr) toe

In het vonnis van 30 januari 2024 (ECLI:NL:RBOBR:2024:306) oordeelt de strafrechter van de Rechtbank Oost-Brabant een petrochemisch bedrijf schuldig aan onder meer het opzettelijk overtreden van art. 5 Besluit risico’s zware ongevallen 2015 (“BRZO”), waarbij het passend en geboden is om een geldboete op te leggen die boven de hoogste boetecategorie uitstijgt. Bij het bedrijf vonden in een periode van enkele jaren vier ernstige veiligheidsincidenten plaats met enkele gewonden en één dode tot gevolg. De strafrechter oordeelt dat het bedrijf nalatig is geweest in het naleven van veiligheidsvoorschriften en melden van incidenten. Daarmee heeft het BRZO-bedrijf volgens de rechtbank willens en wetens de aanmerkelijke kans aanvaard dat zij niet alle maatregelen trof die nodig waren om zware ongevallen te voorkomen en de gevolgen daarvan voor mens en milieu te beperken.

Vanwege de ernst van het niet voldoen aan de verplichtingen die op haar als BRZO-bedrijf rustte, acht de strafrechter het in dit verband passend en geboden om het overtreden van regels aangaande de veiligheid en gezondheid van mens en milieu strafrechtelijk te handhaven, zeker als het gaat om ernstige gevallen. De rechtbank overweegt dat het bedrijf, gelet op de aard van de verrichte werkzaamheden, behoort tot de zwaarste categorie risicobedrijven, waarvoor kenmerkend is dat relatief kleine fouten zeer grote gevolgen kunnen hebben voor mens en milieu. Van een dergelijk bedrijf wordt dan ook de grootst mogelijke alertheid en zorgvuldigheid verwacht als het aankomt op het beperken van risico’s en het treffen van maatregelen om zware ongevallen te voorkomen, aldus de rechtbank.

Omdat het bedrijf zich desondanks binnen een paar jaar verschillende keren schuldig heeft gemaakt aan het opzettelijk overtreden het BRZO, heeft zij al dan niet in samenhang daarmee heeft de Wet milieubeheer en de Arbeidsomstandighedenwet overtreden en een milieudelict uit het Wetboek van Strafrecht (Sr) gepleegd. Daarmee heeft het bedrijf zich naar het oordeel van de rechtbank onvoldoende rekenschap gegeven van de verplichtingen die op haar rusten als BRZO-bedrijf dat met gevaarlijke stoffen werkt.

Voor wat betreft de strafmaat overweegt de rechtbank dat uit Europese regelgeving aangaande het milieu volgt dat de op te leggen sanctie doeltreffend, evenredig en afschrikkend dient te zijn. De rechtbank is van oordeel is dat in de onderhavige zaak de hoogste geldboetecategorie geen passende bestraffing toelaat, omdat daarmee niet zou worden voldaan aan de eis dat een sanctie doeltreffend en afschrikkend moet zijn. Om die reden maakt de rechtbank bij het opleggen van een geldboete gebruik van de mogelijkheid om boven de hoogste boetecategorie uit te stijgen, waarbij de rechtbank ook betekenis toekent aan de omstandigheid dat het bedrijf in kwestie onderdeel is van een wereldwijd opererend concern met een jaaromzet van tientallen miljarden dollars.