Zelfstandige evenredigheidstoets bij onteigening onder de Omgevingswet, naast de ambtshalve basistoets

De rechtbank sluit aan bij het Harderwijk-kader (ABRvS 2 februari 2022, ECLI:NL:RVS:2022:285): geschiktheid, noodzakelijkheid en evenwichtigheid spelen een rol, en de toetsingsintensiteit hangt af van de aard van de betrokken belangen en de mate waarin het besluit fundamentele rechten raakt. Omdat onteigening het meest omvattende recht op een zaak ontneemt – hier een bewoonde woning – toetst de rechtbank intensief.

Het resultaat? De persoonlijke omstandigheden van de eigenaar (94 jaar, familiewoning van drie generaties) worden serieus meegewogen, maar de rechtbank objectiveert: veel ouderen moeten om uiteenlopende redenen hun woning verlaten, en een emotionele band met onroerend goed komt bij onteigening vaker voor. Volgens de rechtbank was dit niet uitzonderlijk genoeg om bekrachtiging te weigeren, mede gezien het algemeen belang dat bij de herontwikkeling betrokken is.

De deur naar een zelfstandige evenredigheidstoets bij onteigening staat open. Bij écht uitzonderlijke omstandigheden zou het oordeel anders kunnen uitvallen.