Stalmaatregelen en afstandsnormen nodig om gezondheid omwonenden van geitenhouderijen te beschermen

Gezondheidsrisico’s rond veehouderijen 2025: deel II

Omwonenden van geitenhouderijen lopen een beduidend hoger risico op longontstekingen dan mensen die niet dichtbij een geitenhouderij wonen. Volgens de Gezondheidsraad kunnen omwonenden daartegen beschermd worden met maatregelen die de uitstoot uit geitenstallen verminderen en met afstandsnormen voor nieuwe geitenhouderijen of woningen.

Uit onderzoek binnen het programma Veehouderij en Gezondheid Omwonenden (VGO) komt een verband naar voren tussen wonen in de buurt van geitenhouderijen en longontstekingen. In juli 2025, in een eerste deeladvies, concludeerde de gezondheidsraadcommissie Veehouderij en gezondheid dat dat verband waarschijnlijk oorzakelijk is en dat dat voldoende aanleiding is om op basis van het voorzorgbeginsel maatregelen te nemen. In het tweede deeladvies onderstreept de commissie de noodzaak voor maatregelen. Binnen een woonafstand van 1 kilometer van een geitenhouderij blijken mensen een beduidend hoger risico te lopen op een longontsteking dan mensen die niet in de buurt van een geitenhouderij wonen. Vergeleken bij de blootstelling aan andere bronnen van luchtverontreiniging of andere schadelijke milieufactoren is dat risico aanzienlijk.

Volgens de commissie is het aannemelijk dat longontstekingen in de buurt van geitenhouderijen worden veroorzaakt door een samenspel van verschillende factoren, waarbij uitstoot van micro-organismen, fijnstof en endotoxinen een belangrijke rol speelt. Het verminderen van de uitstoot bij de bron is volgens de commissie de meest aangewezen manier om blootstelling van omwonenden te beperken. Dat kan waarschijnlijk met maatregelen gericht op het type stal en op het stalmanagement (bijvoorbeeld de wijze van uitmesten). De commissie adviseert om te monitoren welke maatregelen het meest effectief zijn.

Ook met afstandsnormen kunnen de gezondheidsrisico’s voor omwonenden van geitenhouderijen verminderd worden. De commissie adviseert om uit voorzorg ten minste 1 kilometer afstand aan te houden bij nieuwe vestiging van een geitenhouderij en bij nieuwbouw van woningen of andere gebouwen waar mensen lang verblijven – zeker zo lang niet duidelijk is of uitstootverminderende maatregelen afdoende zijn.

Kamerbrief: Aanbiedingsbrief advies Gezondheidsraad over gezondheidsrisico’s rondom geitenhouderijen deel II

Publicatie

Samenvatting advies Gezondheidsrisico’s rond veehouderijen 2025: deel II

Advies08-12-2025

Advies Gezondheidsrisico’s rond veehouderijen 2025: deel II

Advies08-12-2025

Verslag raadpleging commissie Veehouderij en gezondheid met brancheorganisaties geitenhouderijsector op 25 september 2025

Verslag08-12-2025

Belangenverklaringen commissie Veehouderij en gezondheid

Belangenverklaring08-12-2025

Aanbiedingsbrief bij advies Gezondheidsrisico’s rond veehouderijen 2025: deel II

Brief08-12-2025

Technische toelichting aan ministeries van VWS en LVVN bij advies Gezondheidsrisico’s rond veehouderijen: deel II

Overige05-12-2025

Perspectieven van relevante (belangen)organisaties bij advies Gezondheidsrisico’s rond veehouderijen 2025: deel I

Overige03-07-2025

Startbrief

Brief aan de minister van VWS over de start van het adviestraject Gezondheidsrisico’s rond veehouderijen

Brief09-04-2025

Adviesaanvraag

Adviesaanvraag ministerie van VWS over gezondheidsrisico’s omwonenden veehouderijen, in het bijzonder geitenhouderijen

Adviesaanvraag04-02-2025