Stop met tellen, begin met begrijpen: de cultuuromslag van het omgevingsplan

Het omgevingsplan vraagt dus om anders werken. Steeds meer gemeenten kiezen daarom voor bundeling. Zoals werken met veegbesluiten of het samenvoegen van meerdere initiatieven in één omgevingsplanwijziging. Hoewel de technische kant van parallel wijzigen opgelost lijkt te worden, is er geen oplossing voor de juridische, praktische en organisatorische problemen van parallel wijzigen.
In andere woorden: er wordt door veel gemeenten bewust gekozen voor een lager aantal afzonderlijke wijzigingsbesluiten ten opzichte van het “bestemmingsplan-tijdperk”.

Wat opvalt, is dat de Minister in haar beantwoording de Eerste Kamer der Staten-Generaal niet corrigeert op dit fundamentele punt. Door de vragen te beantwoorden zónder het onderscheid tussen bestemmingsplannen en het ene omgevingsplan te verduidelijken, bevestigt zij impliciet het oude denken dat de Omgevingswet nu juist achter zich laat. Daarmee blijft de beantwoording steken in een bestemmingsplan‑logica die niet past bij het nieuwe stelsel. Het tijdperk van “elk initiatief een eigen plannetje” is voorbij.
Terwijl het juist aan de minister is om die systemische verandering uit te leggen en te bewaken!

Minder omgevingsplanwijzigingen zijn geen signaal van een probleem, maar van een (gewenste!) cultuuromslag: van versnipperd plannen maken naar strategisch, integraal beheer van één levend document.
In het tijdperk van “één omgevingsplan” is het aantal omgevingsplanwijzigingen een bijzonder slechte maatstaf.

Overigens gaat de Minister nogmaals mis met de uitspraak: “Ook zie ik dat gemeenten gebruik maken van de Bopa, omdat zij helaas nog niet altijd in staat zijn om hun eigen omgevingsplan (technisch) te wijzigen.”
Die redenering is onjuist. Élke gemeente kan het omgevingsplan wijzigen (ook vanuit technisch oogpunt). Wel zijn er factoren die bepalen wanneer (!) je een wijziging kan uitvoeren, zoals of er al een ontwerp ter inzage is gelegd (niet elke gemeente kan/wil parallel wijzigen), capaciteitsproblemen of een wisseling van plansoftwareleverancier.
Maar die bepalen niet of (!) het kan.

Stand van zaken en uitvoering van de Omgevingswet: beantwoording van schriftelijke vragen Eerste Kamer (Q3 2025)