Additionaliteitsvereiste: minister kan niet volstaan met vergewisplicht

In overweging 23.2 van deze uitspraak heeft de Afdeling erop gewezen dat voor de rijksoverheid bevoegdheden bestaan om invloed uit te oefenen op de staat van de natuurwaarden in Natura 2000-gebieden, bijvoorbeeld via de bevoegdheid tot het vaststellen van omgevingswaarden (artikel 1.12a van de Wnb) en het vaststellen van een programma (artikel 1.13 van de Wnb). Aanvullend op bovenstaande bevoegdheden heeft de rijksoverheid ook andere instrumenten, zoals subsidies, om invloed uit te oefenen op het voorkomen van een (dreigende) verslechtering of significante verstoring en op het behalen van de instandhoudingsdoelstellingen.

Ook het standpunt van de minister dat slechts een klein deel van de verworven stikstofruimte van de saldogevers wordt ingezet om het project mogelijk te maken en dat het overgrote deel van de verworven stikstofruimte ten goede komt aan de betrokken Natura 2000-gebieden, is geen omstandigheid die maakt dat reeds om die reden aan het additionaliteitsvereiste wordt voldaan. De Afdeling verwijst naar haar uitspraak van 28 mei 2025, ECLI:NL:RVS:2025:2404, overweging 19.3, waaruit volgt dat het additionaliteitsvereiste ziet op het gedeelte van de stikstofruimte van de saldogevers dat wordt ingezet als mitigerende maatregel om het nieuwe project mogelijk te maken.

In een situatie waar een beperking van een hoge stikstofbelasting nodig is, zoals hier aan de orde, is vereist dat op het moment dat de minister het (gedeeltelijk) beëindigen van de saldogevers in de passende beoordeling als mitigerende maatregel inzet om het nieuwe project mogelijk te maken, hij dient te onderbouwen dat die mitigerende maatregel niet al nodig is als instandhoudings- of als passende maatregel. Om te kunnen onderbouwen dat de ingezette mitigerende maatregel niet al nodig is als passende maatregel, dient inzichtelijk te worden gemaakt welke daling van stikstofdepositie noodzakelijk is, welke maatregelen hiervoor zijn of zullen worden getroffen, binnen welk tijdpad die maatregelen worden uitgevoerd en wanneer wordt verwacht dat deze maatregelen effect zullen hebben.

Artikel 6, tweede lid, van de Habitatrichtlijn vereist een voortdurende monitoring en, voor zover nodig, bijsturing of aanvulling van de maatregelen. Dit maakt dat de minister gehouden was om in zijn nadere motivering te bezien of de stikstofreducerende maatregelen die in 2022 waren voorzien nog steeds toereikend zijn om de noodzakelijke daling van stikstofdepositie binnen afzienbare termijn te bereiken. Dit betekent dat de minister in zijn nadere motivering op basis van de op dat moment beschikbare NDA’s en adviezen van de Ecologische Autoriteit had moeten betrekken. De Afdeling stelt vast dat de minister deze NDA’s en adviezen steeds nadrukkelijk buiten de nadere motivering heeft gehouden. De Afdeling gaat er daarbij van uit dat de minister zich ervan bewust is dat, uitgaande van de inhoud van de NDA’s en adviezen, niet langer kan worden onderbouwd dat al met andere maatregelen wordt voorzien in de noodzakelijke daling van de stikstofdepositie binnen afzienbare termijn om zo een (dreigende) verslechtering en verstoring met significante gevolgen voor soorten en habitattypen in de betrokken Natura 2000-gebieden te voorkomen.

De Afdeling ziet geen aanleiding voor een bestuurlijke lus en vernietigt het tracébesluit.

AbRvS 11 maart 206, ECLI:NL:RVS:2026:1379