Kabinet ontvangt nieuwe stikstof- en natuurrapportages: doelen opnieuw buiten bereik

Stikstofdoelen 2025–2035 opnieuw niet haalbaar

Uit de rapportages blijkt dat de huidige daling van stikstofemissies en -depositie onvoldoende is om de wettelijke doelen voor 2025, 2030 en 2035 te behalen. Dit bevestigt eerdere signalen uit de “Monitor stikstofdepositie” van oktober 2025.

De generieke bronmaatregelen leiden volgens de doorrekeningen tot een reductie van 43–64 mol/ha/jaar in 2030, maar daarmee blijft een groot deel van de kwetsbare natuurgebieden overbelast. Vooral de slecht herstelbare habitats blijven zwaar onder druk staan.

Uitvoering maatregelen achter op schema

De uitvoering van bronmaatregelen binnen het Programma stikstofreductie en natuurverbetering (Psn) verloopt trager dan geraamd. Dit komt door hogere kosten, lagere budgetten en uitvoeringsproblemen zoals complexe vergunningverlening voor stalaanpassingen. De beëindigingsregelingen blijken vooralsnog het meest effectief in het verlagen van stikstofdepositie.

Natuurherstel: beperkte vooruitgang

Het consortium verwacht dat de huidige maatregelen leiden tot een verbetering van condities voor natuurherstel met slechts 4 procentpunten—minder dan bij de vaststelling van het Psn in 2022 werd voorzien.

Complexe maatregelen zoals hydrologisch herstel en gebiedsinrichting lopen duidelijk achter op schema. Minder complexe ingrepen worden wél goed uitgevoerd.

Sociaaleconomische gevolgen verschillen per regio

De impact op werkgelegenheid en het agrocomplex als geheel lijkt beperkt, maar regionale verschillen zijn groot. Vooral gebieden waar zowel de agrarische sector als de stikstofopgave omvangrijk zijn, krijgen te maken met zwaardere gevolgen.

Daarnaast veroorzaken juridische onzekerheid, ruimtelijke claims en wijzigend beleid aanzienlijke psychosociale druk voor ondernemers.

Coalitieakkoord: systeemwijziging in stikstofdoelen

Het coalitieakkoord kondigt aan dat de huidige, op kritische depositiewaarden gebaseerde stikstofnormen worden vervangen door sectorale emissiereductiedoelen voor 2035 (landbouw, industrie, mobiliteit). Het Psn zal hierop worden aangepast, inclusief het bijbehorende systeem van monitoring en evaluatie.

De minister kondigt aan dat voor de zomer belangrijke besluiten worden genomen en dat een nieuwe Taskforce Landbouw, Natuur en Stikstof wordt opgericht om het beleid te versnellen en te verbeteren.

Lees de kamerbrief

Bijlagen

Doeltreffendheid en doelmatigheid van geselecteerde stikstofbronmaatregelen

Monitoring en evaluatie van het programma Stikstofreductie en Natuurverbetering – Syntheserapport 2026

Sociaaleconomische effecten van stikstofbronmaatregelen en natuurmaatregelen

Voortgang stikstofbronmaatregelen en verwachte effecten in 2030

Verwachte effecten van voorgenomen natuur- en stikstofmaatregelen op de toestand van de natuur

Beslisnota bij Aanbiedingsbrief rapportages wegens Monitoring en Evaluatie Stikstofreductie en Natuurverbetering

Voortgang en effecten van natuurmaatregelen