Uitvoeringsorganisaties VRO signaleren structurele druk: stijgende complexiteit en knelpunten in het omgevingsrecht blijven uitdaging

Uit de Kamerbrief blijkt dat alle betrokken organisaties te maken hebben met een stijgende uitvoeringsdruk, waarbij de omvang en diversiteit van de opdrachten toenemen maar gelijktijdig belemmeringen ontstaan die tijdige uitvoering in de weg staan. Voor het RVB gaat het onder meer om grote vastgoedopgaven zoals de bouw en renovatie van defensievastgoed, gevangeniscomplexen en veilige werkplekken voor rijksmedewerkers. Ondanks inspanningen om processen te standaardiseren en digitaliseren, blijft het RVB afhankelijk van factoren zoals financiering, netcongestie, stijgende bouwkosten en langdurige vergunningsprocedures—knelpunten die in de dagelijkse praktijk direct zichtbaar zijn en die effect hebben op onderhoud, veiligheid en leefbaarheid van rijksvastgoed.

Bij het Kadaster spelen vooral juridische en wetgevings-technische belemmeringen een centrale rol. Door achterstallig onderhoud in de regelgeving rond datadelen en -analyse kan de organisatie niet volledig voldoen aan de vraag naar moderne en efficiënte dienstverlening. Dat heeft directe gevolgen voor medeoverheden, die voor ruimtelijke ordening, gebiedsontwikkeling en andere maatschappelijke opgaven sterk afhankelijk zijn van actuele en juridisch toegankelijke data. Het Kadaster heeft in 2025 een voorstel voor tijdelijke toestemming ingediend om toch datadiensten te kunnen leveren totdat structurele wettelijke aanpassingen zijn doorgevoerd.

De Huurcommissie signaleert op haar beurt dat het ontbreken van een wettelijke methode om hitteproblemen in bestaande bouw objectief vast te stellen, leidt tot een praktisch uitvoeringsvacuüm: de commissie kan klachten over oververhitting in gebouwen van vóór 1 januari 2021 niet behandelen zolang geen formele norm bestaat. De NEN werkt aan een Nederlandse Technische Afspraak (NTA) om hier verandering in te brengen. Tot die tijd blijft de rechtspositie van huurders in deze situaties beperkt en blijft de uitvoeringspraktijk steken in onzekerheid.

Bij TloKB ligt de nadruk op het harmoniseren van tarieven binnen het stelsel van kwaliteitsborging voor het bouwen. De organisatie wijst op de versnippering in tariefstructuren en het ontbreken van een uniform kader. Tegelijkertijd werkt TloKB aan digitalisering van de gegevensaanlevering, bijvoorbeeld met een importportaal dat inmiddels in gebruik is. Deze ontwikkeling is van belang nu het stelsel van kwaliteitsborging steeds prominenter wordt in bouwprojecten en gemeenten moeten kunnen vertrouwen op betrouwbare, digitaal ondersteunde borging. [Kamerbrief…g VRO 2024 | PDF]

Volgens de minister sluiten de huidige signalen nauw aan bij knelpunten die in eerdere jaren al zijn gemeld. De complexiteit van de problemen—variërend van tekortschietende wetgeving en financieringsstructuren tot technische afhankelijkheden in de uitvoeringsketen—betekent dat snelle oplossingen niet in zicht zijn. Tegelijkertijd laten de uitvoeringsorganisaties zien dat vooruitgang mogelijk is: standaardisatie, digitalisering, interbestuurlijke samenwerking en gezamenlijke dataprogramma’s (zoals het Federatief Datastelsel) leiden tot tastbare verbeteringen in de uitvoeringspraktijk.

Zowel de minister als de organisaties benadrukken dat de signalen uit de uitvoering niet alleen informatief zijn, maar ook noodzakelijk om tot realistische beleidsvorming te komen. De bestuurlijke driehoek van opdrachtgever, eigenaar en uitvoeringsorganisatie bespreekt de knelpunten periodiek. De Standen van de Uitvoering vormen daarmee een structurele basis voor besluitvorming binnen zowel het ministerie als de uitvoeringsketen.

Met het oog op de steeds grotere druk op de fysieke leefomgeving—zoals woningbouw, klimaatadaptatie, veiligheid en digitalisering—onderstrepen de rapportages hoe cruciaal een robuuste, goed gefinancierde en juridisch toegeruste uitvoeringspraktijk is. De minister kondigt dan ook aan dat blijvend moet worden geïnvesteerd in wendbaarheid en weerbaarheid van organisaties die het fundament vormen onder het omgevingsrechtelijke stelsel.

Kamerbrief Standen van de Uitvoering VRO 2024

Bijlagen

Stand van de uitvoering Rijksvastgoedbedrijf 2025

Stand van de Uitvoering Kadaster over 2024

Stand van de Uitvoering Huurcommissie 2025

TloKB Jaarverslag 2024

Beslisnota bij Kamerbrief Standen van de Uitvoering VRO 2024