Vergunningvrij bouwen als versneller

​De woningnood vraagt om versnelling. Niet alleen door het maken van meer plannen, maar vooral door het verkorten van de tijd tussen besluitvorming en realisatie. In het publieke debat gaat het daarbij vaak over het beperken van bezwaar- en beroepsmogelijkheden of het versnellen van vergunningprocedures. Minder zichtbaar is dat de Omgevingswet gemeenten nu al de mogelijkheid biedt om woningbouw structureel te versnellen, door vooraf duidelijke ruimtelijke keuzes vast te leggen in het omgevingsplan.

De wet maakt het mogelijk om woningbouw vergunningvrij toe te staan, wanneer deze past binnen het omgevingsplan. De ruimtelijke afweging over kwaliteit, inpassing, milieu en leefbaarheid vindt dan niet langer plaats bij iedere afzonderlijke aanvraag, maar vooraf, bij het vaststellen van het plan. Wanneer een initiatief binnen die vastgestelde kaders past, is geen omgevingsvergunning meer nodig. Daarmee vervallen niet alleen proceduretijd en administratieve lasten, maar ook de bijbehorende bezwaar- en beroepsprocedures.

Voor gemeenten biedt deze aanpak de mogelijkheid om regie te houden op kwaliteit en samenhang, terwijl de uitvoeringskracht toeneemt en de druk op ambtelijke capaciteit afneemt. Voor projectontwikkelaars en andere initiatiefnemers ontstaat meer voorspelbaarheid: vooraf is duidelijk wat kan en mag, waardoor onzekerheid en vertraging in de uitvoeringsfase worden beperkt. Het is een verschuiving van toetsing achteraf naar heldere randvoorwaarden aan de voorkant.

NEPROM ziet deze mogelijkheid als een belangrijk en praktisch instrument om woningbouw te versnellen. Niet door zorgvuldigheid los te laten, maar door processen beter te organiseren en beter op elkaar aan te laten sluiten. Vergunningvrij bouwen binnen het omgevingsplan laat zien dat kwaliteit en snelheid elkaar niet hoeven uit te sluiten, maar elkaar juist kunnen versterken.

In een tijd waarin de woningbouwproductie onder druk staat en de behoefte aan woningen groot is, vraagt versnelling om oplossingen die juridisch houdbaar én uitvoerbaar zijn. Door de mogelijkheden van de Omgevingswet actief te benutten, kunnen gemeenten en marktpartijen samen sneller de stap zetten van plan naar realisatie, met behoud van ruimtelijke kwaliteit.

NEPROM gaat hierover graag in gesprek met gemeenten en andere betrokken partijen, om kennis en ervaringen te delen en samen te verkennen hoe deze mogelijkheden in de praktijk kunnen worden benut.