Effecten van bouwplan op bestaande zonnepanelen: wat mag?

Er bestaat geen wettelijke plicht om eigenaren een optimaal gebruik van hun zonnepanelen te garanderen (ABRvS 10 juli 2024 ECLI:NL:RVS:2024:2795). Maar bestuursorganen moeten wel een belangenafweging maken bij het vaststellen van een omgevingsplan of wanneer daarvan wordt afgeweken (ABRvS 17 december 2025 ECLI:NL:RVS:2025:6192). En hoewel ze daarbij beleidsruimte hebben, dienen ze rekening te houden met een aanvaardbaar woon- en leefklimaat. Oók in relatie tot bestaande zonnepanelen.

Inzichtelijk maken schaduwwerking

Met een bezonningsstudie kan de schaduwwerking inzichtelijk worden gemaakt van een bouwplan op de zonnepanelen. (ABRvS 17 december 2025 ECLI:NL:RVS:2025:6192). De bestuursrechter toetst hierbij in de eerste plaats of het te verwachten is dat het bouwplan zorgt voor minder bezonning. (Rb. Midden-Nederland 3 juli 2025 ECLI:NL:RBMNE:2025:4276). Als dat zo is, dan moet dat gevolg aanvaardbaar zijn in relatie tot de opbrengsten (Rb. Rotterdam 7 oktober 2025 ECLI:NL:RBROT:2025:11623).

Vergelijking maken met maximale invulling omgevingsplan

Een bouwplan dat zorgt voor extra schaduw op bebouwing in de omgeving, kan zijn toegestaan als deze toename relatief beperkt is (ABRvS 26 november 2025 ECLI:NL:RVS:2025:5750). Dit beoordeelt de bestuursrechter per geval en voor deze afweging wordt gekeken naar de toename van de schaduw in vergelijking met de maximale invulling van het omgevingsplan (Rb. Gelderland 21 maart 2024 ECLI:NL:RBGEL:2024:1563; ABRvS 17 december 2025 ECLI:NL:RVS:2025:6192).

De omgeving speelt een rol

De omgeving waarin wordt gebouwd is ook relevant. Schaduwwerking in stedelijke gebieden waar het gebruikelijk is dat bebouwing dichter op elkaar staat, is sneller aanvaardbaar dan in niet-stedelijke gebieden (ABRvS 24 juli 2024 ECLI:NL:RVS:2024:3020).

Wanneer is er nog sprake van een goed woon- en leefklimaat?

Het bouwplan in relatie tot de zonnepanelen is niet toegestaan als dit leidt tot een onaanvaardbaar woon- en leefklimaat, bijvoorbeeld als het bouwplan een ontoelaatbare afname van de productie van de zonnepanelen veroorzaakt (Rb. Den Haag 13 maart 2025 ECLI:NL:RBDHA:2025:3952). Een afname van 10% over een jaar op de belangrijkste momenten van de dag vond de rechtbank Midden-Nederland aanvaardbaar (Rb. Midden-Nederland 3 juli 2025 ECLI:NL:RBMNE:2025:4276). Ook een opbrengstverlies van 2% per maand van september tot maart vindt de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State toelaatbaar (ABRvS 2 juli 2025 ECLI:NL:RVS:2025:2985). Let op, in beide uitspraken ging het om een bouwplan in een stedelijk gebied. Als blijkt uit een bezonningsstudie dat de zonnepanelen ook in de schaduw opbrengsten genereren, laat de bestuursrechter dit ook meespelen (Rb. Midden-Nederland 3 juli 2025 ECLI:NL:RBMNE:2025:4276).

Samenvattend

Bij het wijzigen van het omgevingsplan of bij het afwijken daarvan dient in het kader van een goed woon- en leefklimaat beoordeeld te worden of de gevolgen van een bouwplan op omliggende zonnepanelen aanvaardbaar is. Hierbij zijn de schaduwwerking, opbrengstvermindering en de omgeving (stedelijk of niet-stedelijk gebied) van belang.