Het kabinet onderzoekt ingrijpende aanpassingen van de kostendelersnorm om woningdelen toegankelijker te maken. Dat blijkt uit de kamerbrieven en het uitgebreide onderzoeksrapport Verkenning varianten kostendelersnorm en het effect op woningdelen, dat deze maand met zowel de Eerste als de Tweede Kamer is gedeeld. Het onderzoek, uitgevoerd door Significant APE in opdracht van het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO), laat zien dat de kostendelersnorm wel degelijk een belemmering vormt voor mensen die woonruimte willen delen — al is het slechts één van de schakels in een complex geheel.
Gemeenten herkennen al langer dat woningdelen, bijvoorbeeld door volwassenen in te laten wonen bij familie, vrienden of bekenden, kansen biedt om de druk op de woningmarkt te verlichten. Die druk loopt verder op: het landelijke tekort bedraagt inmiddels bijna 400.000 woningen. Toch stokt woningdelen in de praktijk. Uit het rapport blijkt dat financieel ongemak, onzekerheid over regelgeving en verschillen in de toepassing van maatwerk door gemeenten belangrijke drempels vormen. Veel mensen weten vooraf niet wat woningdelen doet met hun inkomen, en gemeenten verschillen zichtbaar in de manier waarop zij de Participatiewet toepassen. Ook de angst om toeslagen of uitkering te verliezen speelt een rol.
De minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, Elanor Boekholt‑O'Sullivan, benadrukt in haar begeleidende brieven dat het kabinet inzet op het “beter benutten van bestaande gebouwen” en dat woningdelen daarin een belangrijke bouwsteen is. De ministeriële taskforce Versnelling Woningbouw werkt aan een bredere aanpak, waarvan de kostendelersnorm slechts één onderdeel is. Zowel de Tweede als de Eerste Kamer ontvangt vóór de zomer een update over de vervolgstappen.
In het onderzoek worden vijf mogelijke varianten besproken, uiteenlopend van een beperkte technische aanpassing tot het volledig afschaffen van de norm. Uit de analyse blijkt dat het afschaffen van de kostendelersnorm het grootste effect heeft op de bereidheid om te woningdelen, maar ook de hoogste kosten met zich meebrengt voor de SZW‑begroting. Tegelijkertijd concluderen de onderzoekers dat aanpassing van de kostendelersnorm géén doelmatige manier is om het woningtekort op grote schaal aan te pakken: het vrijspelen van een beperkte hoeveelheid woningen kost structureel honderden miljoenen per jaar, terwijl de baten eenmalig zijn.
Dat neemt niet weg dat er zicht is op deeloplossingen. In de Kamervragen over ouderenhuisvesting komt naar voren dat woningdelen juist voor specifieke groepen — zoals mantelzorgers, jongeren tussen 27 en 30 jaar, en mensen die tijdelijk onderdak nodig hebben na een scheiding of uitstroom uit zorg — een realistische en soms noodzakelijke woonoptie kan zijn. De minister erkent dat gemeenten hierin een cruciale rol spelen. Zij kunnen in het omgevingsplan regelen dat bepaalde vormen van woningdelen, zoals mantelzorgwonen of kamergewijze verhuur, ruimere mogelijkheden krijgen. Bovendien ziet het kabinet de noodzaak om lokale regels te vereenvoudigen en beter aan te sluiten op de leefwereld van inwoners, iets waar zowel de nieuwe Nota Ruimte als de Wet versterking regie volkshuisvesting op inspelen.
Voor gemeenten betekent dit dat het debat over woningdelen niet alleen juridisch of sociaaleconomisch van aard is, maar ook ruimtelijk. Waar woningdelen nu soms wordt belemmerd door huurvoorwaarden, vergunningsregels of beperkte lokale capaciteit, vraagt het kabinet om een opener houding. Diverse brieven wijzen erop dat gemeenten maatwerk mogen toepassen en dat regelgeving waar nodig verruimd kan worden. Het rapport wijst er echter op dat die ruimte nu onregelmatig wordt benut, wat tot ongelijkheid en onzekerheid leidt.
Hoewel het kabinet terughoudend is met het doen van nieuwe financiële toezeggingen, blijft het investeren in woonvormen die bijdragen aan doorstroming — met name voor ouderen. De Stimuleringsregeling Zorggeschikte Woningen wordt in 2026 opnieuw opengesteld en moet helpen om geclusterde woonvormen van de grond te krijgen. Woningdelen is in die discussie geen doel op zich, maar wel een instrument dat gemeenten kunnen inzetten binnen hun omgevingsbeleid.
De komende maanden staan in het teken van verdere beleidskeuzes. Daarbij ligt de nadruk op uitvoerbaarheid, betaalbaarheid en de vraag in hoeverre versoepelingen daadwerkelijk bijdragen aan meer passende woonruimte. Vast staat dat woningdelen een blijvend onderdeel vormt van de discussie over het benutten van bestaande woningen — een discussie waarin gemeenten, meer dan ooit, aan de knoppen zitten.
Antwoorden op Kamervragen over Voortgang ouderenhuisvesting
Bijlagen
Afschrift Brief Tweede Kamer Kostendelersnorm en woningdelen
Beslisnota bij Antwoorden op Kamervragen over Voortgang ouderenhuisvesting
Rapport `Verkenning varianten kostendelersnorm en het effect op woningdelen`
