Woningcorporatie Ymere en ABT hebben het Earth, Wind & Fire-concept van Ben Bronsema toegepast in gestapelde woningbouw. Een door RVO gesubsidieerd onderzoek wijst uit dat dit vele voordelen heeft.
Het EWF-concept kan een substantiële bijdrage leveren aan de bouwopgave, onder andere door de bouwkosten te drukken. In het onderzoeksrapport van ABT Ingenieurs in bouwtechniek, Bronsema Consult en Ymere wordt de uitdaging en de bijbehorende context als volgt beschreven:
“Tot 2030/2040 zijn in Nederland 1 miljoen nieuwe woningen nodig. Volgens het PBL zou de helft hiervan in steden of in binnenstedelijke gebieden worden gebouwd, en dus in hoogbouw worden opgetrokken. De werkelijke transformatiepotentie is volgens een raming van projectontwikkelaar BPD maximaal 300.000. Voor een deel zullen dit zeer energiezuinige nieuwe woningen zijn. Klimaatverandering en warmte-eiland effecten zullen verdisconteerd moeten worden. Het aandeel van de installatiekosten in de totale bouwkosten voor binnenklimaat en energie zal hierdoor stijgen.
Door het hoge bouwtempo zal de neiging bestaan zoveel mogelijk traditionele technieken in te zetten, omdat dat vaak met minder risico’s en bouwtijd gepaard gaat. De nieuwe energieconcepten zijn echter allesbehalve traditioneel, en volgens de huidige inzichten ook aanmerkelijk duurder: de energietransitie is niet goedkoop! De installatiesector acht zichzelf in hoge mate verantwoordelijk voor deze transitie en wrijft zich door de te verwachten omzetstijging al in de handen. In tegenstelling hiermee staat de noodzaak om met name voor de sociale woningbouw de bouwkosten zoveel mogelijk te drukken.”
Voordelen EWF-concept voor gestapelde woningbouw
Volgens Bronsema biedt het EWF-concept tal van voordelen. In tegenstelling tot de gebruikelijke individuele ventilatiesystemen per appartement impliceert de toepassing van het EWF-concept in de gestapelde woningbouw een collectief ventilatiesysteem met WTW. Dit heeft effect op:
Luchtkwaliteit
- In stedelijke gebieden neemt de concentratie van de luchtverontreinigingen bij grotere hoogte af. Luchtvervuiling wordt hier door de thermiek van het warmte-eiland effect en door de wind verspreid en verdund. De fijnstof concentratie neemt vrijwel evenredig met de hoogte af. De luchtkwaliteit van de op dak niveau aangezogen ventilatielucht is hierdoor optimaal.
- In het sproeispectrum van de klimaatcascade worden verschillende luchtverontreinigingen en stofdeeltjes in de ventilatielucht geabsorbeerd, waardoor de luchtkwaliteit wordt verbeterd. Door het lage temperatuurniveau krijgt legionella geen kans en een hygiënische bedrijfsvoering wordt zeker gesteld door filtering en desinfectie van het sproeiwater.
- Door verhoging van de relatieve vochtigheid in de wintermaanden drogen de met het Covid-19 virus besmette aerosolen minder uit, slaan daardoor sneller neer en blijft het virus minder lang in de ruimtelucht zweven.
- De uit gezondheidsoverwegingen aan te houden relatieve luchtvochtigheid (RV) varieert tussen 30% in de winter en 70% in de zomer. Hierdoor wordt het risico op onaangename natte of droge huid, oogirritatie, statische elektriciteit, microbiële groei en aandoeningen van de luchtwegen verminderd. In woongebouwen wordt normaliter niet aan deze eisen voldaan met als gevolg te lage RV in het stookseizoen en te hoge RV in de zomer.
Thermisch comfort
- Energiezuinigheid van gebouwen mag niet ten koste gaan van de binnenklimaatcondities, die in veel gebouwen, vooral in de zomermaanden, te wensen overlaat. Voor woningen is vooral de kwaliteit van de nachtrust van belang. Bij het EWF-concept wordt de ventilatielucht met ca. 180C toegevoerd waardoor oververhitting in de zomermaanden wordt beperkt. Het EWF-concept anticipeert ook op klimaatverandering met warmere zomers, frequentere hittegolven en het warmte-eiland effect. Dit is het verschijnsel dat de temperatuur in een stedelijk gebied gemiddeld hoger is dan in het omliggende landelijk gebied.
- De ventilatielucht wordt met een temperatuur van ≈ 18C toegevoerd. Ventilatieroosters in de gevel zijn overbodig, en de inherente tochtproblemen in de wintermaanden worden vermeden.
Nachtrust
- In flatwoningen is het soms niet mogelijk ’s nachts ramen in de slaapkamer te openen in verband met stadslawaai en/of inbraakrisico’s. Bij het EWF-concept kunnen de ramen desgewenst worden geopend. Ramen gaan echter alleen open als de bewoner hier uit psychologische overwegingen of anderszins behoefte aan heeft. Natuurlijke ventilatie van hoogbouw in een urbane omgeving wordt hierdoor mogelijk zonder door het stadsverkeer of de luchtvaart veroorzaakte geluidsproblemen.
Energie
- Het energiegebruik is aanzienlijk lager dan bij een conventioneel ventilatiesysteem. Voor een appartemensgebouw met 4 bouwlagen werd een besparing van 19% berekend Als de koudelevering door de klimaatcascade ook wordt gezien als energiebesparing, is de totale energiebesparing 28%. Bij hogere gebouwen wordt de besparing groter.
- Toepassing van het EWF-concept geeft een tot 35% lagere uitstoot CO2-equivalent door verminderd energiegebruik.
Stichting EWFlab
Inmiddels is er ook een Stichting EWFLab opgericht, die zich ten doel stelt om het EWF-concept in de bouwwereld te promoten, met name onder studenten en medewerkers van architecten-, ingenieurs- en adviesbureaus. Binnenkort beginnen MSC studenten in Delft met het onderzoek “Zonneschoorsteen in de Gestapelde Woningbouw”, waarvoor door de Stichting een prijs van € 5000,- beschikbaar is gesteld.
Downloads
Onderzoeksrapport ABT, Bronsema Consult, Ymere
Onderzoek Zonneschoorsteen in de gestapelde woningbouw
