Door toenemende schaarste en een nieuwe volgorde van klantinpassing, komt het vaker voor dat woningbouwprojecten moeten wachten op netcapaciteit. Daarom is een werkwijze nodig waarin woningbouwprojecten en onderwijs eerder duidelijkheid krijgen of er ruimte is voor het project. Als deze ruimte er is, moet deze ook gecontracteerd kunnen worden, zodat het projecten zo veel mogelijk zekerheid krijgt over deze capaciteit.
Deze werkwijze noemen we ‘eerder aanvragen’. Dit is een fundamenteel andere werkwijze voor gemeenten. Het vraagt om een proactieve en strategische houding bij het aanvragen van netcapaciteit bij netbeheerders. Er moeten lokale keuzes worden gemaakt bij de aanvraag voor bouwplannen van woningen en scholen. Hiervoor is veel eerder in het proces interne en onderlinge afstemming nodig om een aanvraag in te dienen en de nodige informatie voor het prioriteringsverzoek te verzamelen.
Om de werkwijze uitvoerbaar en haalbaar te maken voor alle partijen, moet er nog een oplossing komen voor een aantal uitvoerings- en juridische vraagstukken:
Omdat de wachtenlijsten straks samengevoegd worden tot 1 lijst, moet bijvoorbeeld de volgorde van indienen van aanvragen tussen gemeenten worden afgestemd. Zodat woningbouwprojecten die als eerst capaciteit nodig hebben ook eerder aan de beurt zijn. Hoe dit moet gebeuren wordt nog uitgewerkt.
Aansluitingen en capaciteit op planniveau worden gecontracteerd tussen gemeente en netbeheerder met een raamovereenkomst. Bij grote woningbouwprojecten worden deze plannen per fase ingediend en gecontracteerd. Ook dit vraagt nog om een verdere concretisering.
Ook willen we oplossingen voor vraagstukken over :
Eventuele voorfinanciering
Interpretatie van de bewijslast uit het prioriteringskader
Contractvorm bij eerder aanvragen tussen gemeente en netbeheerder
Coördinatie in het indienen van transportverzoeken tussen gemeenten
De VNG is hierover in gesprek met de ministeries van KGG en VRO, ACM, Netbeheer Nederland en IPO om te bepalen hoe de nieuwe werkwijze uitvoerbaar kan worden richting de invoeringsdatum van 1 juli 2026. Daarbij ligt de focus op de praktische haalbaarheid voor gemeenten en het oplossen van de geconstateerde principiële bezwaren.
Vanaf 1 juli 2026 vergeven de netbeheerders per fase de resterende transportcapaciteit die eerder werd gereserveerd voor kleinverbruik, vrij aan de geprioriteerde partijen. We adviseren gemeenten in ieder geval de concrete bestaande bouwprojecten voor woningen en scholen voor 1 juli in te dienen bij de netbeheerder.
Vanaf 1 juli 2026
1 wachtrij voor grootverbruikers (GV) en kleinverbruikers (KV). Binnen die wachtrij kunnen projecten die vallen onder het prioriteringskader voorrang aanvragen als er sprake is van netcongestie.
Overgebleven gereserveerde capaciteit wordt vastgesteld en geleidelijk vrijgegeven. Het ministerie van KGG, de ACM en netbeheerders werken uit hoe deze vrijgave wordt gedaan.
Daarbij worden eerst de aanvragen met prioriteit geholpen.
Vanaf 1 oktober 2026
Gemeenten en provincies hebben de mogelijkheid om aanvragen voor transportcapaciteit bij woningbouw en scholen tot maximaal 10 jaar vooruit in het bouwproces in te dienen, zodat deze projecten niet onnodig vertragen. Het advies is om voor deze projecten zo snel mogelijk transportcapaciteit aan te vragen, zodat het project op de wachtlijst komt te staan.
Voor projecten die al voldoen aan onderstaande bewijslast, wordt geadviseerd ook prioriteit aan te vragen en de transportcapaciteit te contracteren. Omdat vanaf 1 januari 2027 de gereserveerde capaciteit ook voor niet-prioritaire partijen beschikbaar komt, is het voor woningbouwplannen verstandig om dit zoveel mogelijk voor die datum te doen.
Vanaf 1 januari 2027
Tot 1 januari 2027 wordt de gereserveerde capaciteit op basis van berekeningen op verschillende momenten en gebieden vrijgegeven door de netbeheerders. Als er op 1 januari 2027 nog netcapaciteit beschikbaar is, dan wordt deze ook vrijgegeven aan niet geprioriteerde partijen.
De verwachting is dat in bepaalde gebieden deze zogenoemde restcapaciteit beperkt is. Netbeheerders zijn daarom druk met bouwen en uitbreiden van het stroomnet. Op die manier komt er nieuwe capaciteit bij. Ondertussen wordt ook capaciteit gecreëerd via congestiemanagement. De beschikbare capaciteit gaat naar de aansluitingen die in de wachtrij staan.
Aanvragen transportcapaciteit
Gemeenten kunnen tot maximaal 10 jaar vooruit transportcapaciteit (de hoeveelheid elektriciteit die via het elektriciteitsnet van de netbeheerder naar een aansluiting of gebied wordt vervoerd) aanvragen bij de netbeheerder. De aanvraag komt op basis van datum van indiening op de wachtlijst te staan. Voor het aanvragen van transportcapaciteit hebben netbeheerders in ieder geval de volgende informatie nodig:
Type bouw: hoogbouw, laagbouw of mix (3 keuzes)
Aantal en grootte (doorlaatwaarde) aansluitingen (bijvoorbeeld 100 aansluitingen van 3x25A)
Aansluitingen en grootte (doorlaatwaarde) aansluitingen voor collectieve voorzieningen en onlosmakelijk verbonden activiteiten (nader uit te werken)
Wijze van verwarmen op planniveau (als meest bepalende factor in netbelasting)
Gewenste datum definitieve aansluitingen (per fase en maximaal 10 jaar vooruit)
Locatie van het project (polygoon)
Aanvragen van prioritering volgens het prioriteringskader
Bouwprojecten voor woningen of scholen die al beschikken over onderstaande informatie kunnen prioriteit aanvragen om eerder in aanmerking te komen voor een aansluiting. Dit verzoek moet de gemeente dus naast de aanvraag voor transportcapaciteit doen. Wanneer de netbeheerder prioriteit toekent, schuift de aanvraag van dit project naar boven. Let op: hierbij geldt de indieningsdatum van het verzoek om transportcapaciteit (dus niet de datum van het verzoek om prioriteit).
Bestuursbesluit door of namens het college van burgemeester en wethouders
Afschrift van de overeenkomst tussen de gemeente en de ontwikkelaar of initiatiefnemer waarin afspraken zijn vastgelegd over de te bouwen woonbehoefte en indien nodig aanpassing van het omgevingsplan
Als deze overeenkomst niet beschikbaar is, een afschrift van het omgevingsplan waaruit blijkt dat op de specifieke locatie woonbehoefte is voorzien
Ook voor primair, speciaal en voortgezet onderwijs is bewijslast voor overheden al vastgesteld in het codebesluit
Meer informatie vindt u in tabel 4 uit het ACM prioriteringskader, daar staat een opsomming van de bewijslast.
