Nederland laat kansen voor bouwen op water onbenut

Nederland moet meer gebruik maken van zijn visitekaartje van 'bouwer op water'. Daarvoor moeten we in onze eigen steden ook meer bouw toestaan van drijvende woningen. Die oproep deden woensdag in de uitzending van BNR Bouwmeesters Rutger de Graaf-van Dinther van ontwerp- en adviesbureau DeltaSync en Hein Versteeg, directeur Dura Vermeer Beton- en Waterbouw.

De stad van de toekomst zou best wel eens een drijvende stad kunnen zijn. Maar hoe bouw je een zeewaardig huis? Met deze tot de verbeelding sprekende vraagstelling, vroeg presentator Jan Postma zijn twee studiogasten eerst naar wat volgens hun het mooiste bouwwerk op water ooit is. Het Drijvend Paviljoen Rotterdam, vonden beiden. Sinds dat er is, is voor iedereen duidelijk dat het bij bouwen op water niet over woonboten gaat, maar dat er veel grotere drijvende structuren mogelijk zijn, met ook een heel ander karakter, oordeelde De Graaf. Hij is initiatiefnemer en ontwerper van het transparante koepelvormige evenementencomplex in de Rotterdamse Rijnhaven. Versteeg, wiens bedrijf het paviljoen bouwde, noemde ook de amfibische woningen die Dura Vermeer realiseerde in de Maas bij het Limburgse Ohé en Laak.

Klimaat-proof

Bouwen op water moet over de hele linie meer toegepast gaan worden. Laten we de ruimte gewoon benutten, reageerden beide gasten op Postma's constatering dat grond in grote steden steeds schaarser en duurder wordt. In de uitzending zat ook een reportage over zes drijvende huizen die Balance d'eau in Delft bouwt, waarvan een voor directeur Olaf Jansen van dit bedrijf. We kunnen met deze bouwtechniek in het water op elke locatie bouwen, ongeacht de waterdiepte, aldus Jansen. Vanaf de bouwplaats legde hij uit dat de woningen boven het water op een hydraulisch platform worden geassembleerd, met als basis een bak van composietmateriaal: Dat is lichter dan beton en biedt meer vrijheid in vorm. Als de bouw is voltooid, laten we het platform zakken zodat de woning gaat drijven en naar de afmeer-locatie kan worden gesleept. Jansen noemt de woning ook klimaat-proof: Stel dat er hier 50 centimeter water bijkomt, dan stijgt de woning gewoon mee.

Is dit voor de wereld dan de toekomst?, zo vroeg presentator Postma zich af. De Graaf, die ook mede-initiatiefnemer is van het waterbouw-overlegplatform Blue21: Per dag trekken er in de wereld 150.000 mensen naar de stad. Die steden liggen voornamelijk in laaggelegen kustgebieden die steeds kwetsbaarder worden voor klimaatverandering. Dus dan ligt het voor de hand om daar voor woningbouw ook naar het water te gaan kijken. Want de techniek is beschikbaar en betrouwbaar.

Laagdrempelig

Versteeg ziet ook legio mogelijkheden in Nederland: Vooral in de rivierengebieden dicht bij de grote steden. En in de laaggelegen gebieden waar waterberging een probleem is, dus waar we ruimte vragen voor het water. Bouwen op water is daar absoluut een laagdrempelige mogelijkheid. Maar de overheid moet wel meewerken, planologisch. De Graaf: Het moet in het bestemmingsplan worden opgenomen, en in het kadaster, en het moet voldoen aan het Bouwbesluit. Dus qua regelgeving vergt het nogal wat. Maar de praktijk wijst uit dat het op grote schaal kan worden toegepast. En de consument wil wel. Voor waterkavels die beschikbaar komen, is veel belangstelling. Voor zulke woningen krijg je ook een hypotheek en ze zijn gewoon te verzekeren.

Drijvende wijken

Uniek aan Rotterdam noemt De Graaf het dat de haven- en maritieme activiteiten naar de Tweede Maasvlakte verhuizen waardoor oude stadshavens beschikbaar komen voor andere functies: Daar zijn plannen in de maak voor grootschalige drijvende wijken. Versteeg ziet ook mogelijkheden in Amsterdam: Het IJmeer is een fantastische plek, maar ook oude havengebieden die er minder worden gebruikt. Hij denkt dat in de stad het omslagpunt al is bereikt waarbij bouwen op water goedkoper wordt dan bouwen op land: In het algemeen zijn de bouwkosten op het water iets hoger dan op land, maar de prijs van een waterlocatie in de stad is vaak veel lager dan een locatie op het land. Zo kan een drijvend bouwwerk per saldo toch een stuk goedkoper. De Graaf: In steden als New York en San Francisco zie je dat ook.

Golfbrekers

Samen met het Seasteading Institute in Californië deed De Graaf met zijn bedrijf onderzoek naar de vraag of drijvende steden midden op de oceaan technisch en economisch haalbaar zijn. Dan heb je wel grote betonnen golfbrekers nodig die ervoor zorgen dat je daar veilig woont. Maar uit dat onderzoek bleek dat het kan: klimaatneutrale drijvende steden die meestijgen met de zeespiegel en die bijdragen aan het voorkomen van verdere klimaatverandering. Met drijvende algenplantages die CO2 opnemen waardoor het CO2-niveau in de atmosfeer afneemt. Zo'n drijvende stad is dus een bouwsteen voor een circulair duurzaam systeem.

Luister hier de uitzending