De Rendac-uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: Afdeling) van 18 december 2024 maakt duidelijk: intern salderen in de voortoets is in het projectspoor niet (meer) toegestaan. De uitspraak heeft terugwerkende kracht waardoor een flink aantal activiteiten nu (natuur)vergunningplichtig is geworden. Maar er geldt in het kader van de rechtszekerheid een overgangsregeling.
1 Intern salderen weer vergunningplichtig!
Als projecten, waarbij gebruik is gemaakt van intern salderen, fysiek zijn gestart tussen 1 januari 2020 en 1 januari 2025 dan geldt een overgangsperiode tot 1 januari 2030. Het bevoegd gezag kan dan niet handhavend optreden. In de volgende uitspraken wordt de overgangsregeling toegepast maar wordt nog geen duidelijkheid gegeven bij welke handelingen de rechter vindt dat er fysiek is gestart.
Uitspraak camping
In de uitspraak van 24 maart 2025 oordeelde de rechtbank Overijssel over de situatie waarin een initiatiefnemer in 2021 een camping heeft gekocht om deze te herontwikkelen met onder andere reactiewoningen. De eerste fase is gestart in 2022, inmiddels afgerond en is per april 2025 in gebruik genomen. Aangezien de handelingen tussen 1 januari 2020 en 1 januari 2025 hebben plaatsgevonden, was de overgangsregeling zonder meer van toepassing.
Uitspraak maximumsnelheid
In de uitspraak van 28 mei 2025 oordeelde de Afdeling dat de verlaging van de maximumsnelheid van de A2 onder de overgangsregeling viel. De ingang van de snelheidsverlaging was in maart 2020 ingegaan, waardoor de overgangsregeling van toepassing was.
Uit de vorige twee uitspraken volgt geen heldere definitie van een fysieke start. Onderstaande uitspraken geven, wat ons betreft, wat meer duiding.
Uitspraken geitenhouderij
Een fysieke start wordt in de uitspraak van 25 juli 2025 rechtbank Gelderland gedefinieerd als: feitelijke werkzaamheden die vóór 1 januari 2025 zijn gestart. In deze zaak bestonden de feitelijke werkzaamheden uit het uitzetten van de bouwlocatie op 14 oktober 2024 (overigens door de toezichthouder van de Omgevingsdienst!) en vond de rechter het aannemelijk (onder andere aan de hand van facturen) dat voor 1 januari 2025 werkzaamheden zijn verricht voor het bouwen van de vergunde stal.
De voorzieningenrechter van de Afdeling bevestigt in de uitspraak van 15 oktober 2025 deze uitleg van een fysieke start.
Duidelijk is nu dat daadwerkelijk feitelijke handelingen moeten zijn verricht om te vallen onder de overgangsregeling. Die overgangsregeling biedt voorlopig bescherming tegen handhavend optreden als intern gesaldeerd is zonder natuurvergunning.
Vraagt u zich af of uw vergunningplichtige activiteiten onder de overgangsregeling vallen? Wij volgen de ontwikkelingen rondom stikstof en intern salderen op de voet en adviseren u graag over de praktische implicaties voor uw projecten.
