In november 2005, alweer heel lang geleden, hadden we vooral in het oosten van Nederland op veel plaatsen te maken met een aantal dagen sneeuwval, met een combinatie van regen, natte sneeuw en droge sneeuw met temperaturen gedurende deze dagen van onder en soms net boven het vriespunt. Vooral doordat de temperatuur van de buitenlucht en het dakoppervlak veelal schommelde rond het vriespunt ontstond toen een zeer zwaar sneeuwpakket dat tot veel grote instortingen heeft geleid van voornamelijk platte en licht hellende daken. Uit metingen kort na instortingen bleek in sommige gevallen het gewicht van het sneeuwpakket tot 400 of zelfs 500 kg per m3 te zijn.
Voordat de huidige geldende Eurocodes zijn vastgesteld is veel onderzoek gedaan naar de sneeuwbelasting in Europa. In deze nieuwe normen is veel informatie te vinden. Voor Nederland heeft al het onderzoek echter niet geleid tot aanpassing van de regelgeving na de instortingen van 2005 aangezien de nieuwe Eurocodes voldoende veiligheid in zich hebben. Maar de opstellers van de normen erkennen dat sneeuw niet één soortelijk gewicht heeft. Zie bijvoorbeeld tabel E.1 hieronder. Voor berekeningen gaat men uit van "sneeuw" van enige uren of dagen oud. In 2005 hadden we echter te maken met vooral natte sneeuw. Volgens de informatieve bijlage kan deze sneeuw ca 4,0kN/m³ (400kg/m³) wegen! Dezelfde tabel noemt ook een waarde voor verse sneeuw, die wel weer precies overeenkomt met de eerder genoemde ‘vuistregel’: 1 mm regen komt overeen met 10 mm sneeuw.
Hoe meet je eenvoudig het gewicht van sneeuw
Neem een cilindervormige maatbeker of bijvoorbeeld een aantal koffiebekertjes die zo min mogelijk conisch is.
Vul de cilindervormige bekers tot de rand met sneeuw, op verschillende plekken onder en boven in de sneeuwlaag, maar druk deze niet samen.
Noteer waar welk sneeuwmonster is genomen. (locatie en waar in de sneeuwlaag)
Laat de sneeuw geheel smelten
Meet de stand van het smeltwater
Bereken het gewicht van de sneeuw.
Voorbeeld van de berekeningswaarden
Hoogte beker 100mm > 10mm water is 10 kg per m2 (verse sneeuw)
Hoogte beker 100mm > 20mm water is 20 kg per m2 (compacte sneeuw)
Hoogte beker 100mm > 40mm water is 40 kg per m2 (erg natte sneeuw)
Bovenstaande foto laat een sneeuwpakket zien van ongeveer 20cm. Het bovenste deel is door regen ingeklinkt, het middelste deel is nog redelijk vers en de onderste 3 cm zijn door dooi zeer compact. Deze éne sneeuwlaag heeft door de verschillende samenstellingen van de sneeuw op basis van de hierboven beschreven meetmethode een gewicht van ongeveer 35 kg per m2.
De rekenregels volgens onze bouwregelgeving
Voor de sneeuwbelasting in Nederland geldt volgens de Eurocode (NEN-EN 1991-1-3) een basiswaarde van 0,7 kN/m² (70 kg/m²) op de grond, die op daken wordt aangepast met vormfactoren afhankelijk van de dakhelling en -vorm. Voor een plat dak is de basis rekenwaarde een vormfactor van 0,8 waardoor er gerekend wordt met 0,56 kN/m² (56 kg/m²), maar voor industriële gebouwen is minimaal 56 kg/m² een wettelijke norm.
De daadwerkelijke belasting kan oplopen tot 4x de basiswaarde door ophoping, waardoor er plaatselijk 4 x 0,7 kN/m2 = 280 kg/m2 kan worden gehaald.
NEN-EN 1991-1-3.
Oude tabel sneeuwbelasting uit het oude draaiboek weeralarm 2009 ter verbeelding maar niet actueel waar duidelijk is dat er voor verschillende gebouwtypen ook verschillende waarden gelden.
Combinatie sneeuw en zonnepanelen op een dak
De afgelopen jaren zijn er op heel veel platte daken van industriegebouwen zonnepanelen geplaatst. Als een dak is voorzien van zonnepanelen is hier een behoorlijke belasting aan het dak toegevoegd. Het betreft dan niet alleen het gewicht van de zonnepanelen zelf, maar in veel gevallen zijn deze ook voorzien van de nodige balast om te voorkomen dat deze bij sterke wind wegwaaien. Gemiddeld wordt er voor zonnepanelen gerekend met een gewicht van rond de 20 kg per m2, maar voor balast ligt dat tussen de 20 tot soms 50 kg per m2. Er zijn dus situaties waarbij de totale belasting van alleen de zonnepanelen met balast al 70kg per m2 bedraagt. Als op zo’n dak vervolgens een dik pak ‘zware’ sneeuw komt te liggen, die ook bij wind nog gaat ophopen onder de zonnepanelen, dan is er wel degelijk een risico op bezwijken van het dak, en is het voor gebouweigenaren zeer verstandig in deze situatie zo veel mogelijk sneeuw van het dak te verwijderen.
Een combinatie van sneeuw op zonnepanelen zorgt voor extra aandacht.
Let op: Dit is geen constructief compleet verhaal, maar een zo simpel mogelijke uitleg van de risico's. Voor een constructief complete uitleg over sneeuwbelasting verwijs ik graag naar het volgende artikel: De Eurocode sneeuwbelasting nader bekeken.
