Als je in het bestraffende bestuursrecht zit, is dit een belangrijke ontwikkeling. In het kort stelt de A-G in zijn conclusie van vandaag als lijn voor: alleen de verzoeker om handhaving (en dus niet: iedere derde-belanghebbende) kan meeprocederen over de vraag of er terecht geen boete is opgelegd dan wel of een opgelegde boete hoog genoeg is. De verzoeker om handhaving kan dus wél 'vol' meedoen, maar iedereen anders mag helemaal niet meedoen.
De verzoeker om handhaving heeft dan ook gewoon recht op alle stukken in die procedure - behoudens als er gewichtige redenen zijn om die stukken niet te delen met hem (artikel 8:29 Awb).
Het lijkt mij een hele genuanceerde en redelijke lijn waar A-G Widdershoven op uitkomt. Het heeft wel interessante implicaties. Het heeft dan echt grote voordelen om actief om handhaving te vragen. Zo in de gauwigheid denk ik dan aan de rol van claimstichtingen. Die hebben begrijpelijkerwijs wel interesse in de uitkomst en stukken in zo'n handhavingsprocedure. Maar je kan dan (bij deze lijn) niet halverwege invoegen als derde-belanghebbende in de procedure. Alleen als jij zelf om handhaving hebt gevraagd mag je dan mee doen.
Neem bijvoorbeeld als het gaat om een kartel. Deze lijn houdt dan in (als ik het zo na een eerste blik doorredeneer) dat de derden (de benadeelden van het kartel) alleen de stukken uit die procedure langs bestuursrechtelijke weg kunnen krijgen, als zij aanvankelijk hebben gevraagd om handhavend op te treden. Als zij zich later proberen te voegen als derde-belanghebbende (om bijvoorbeeld de stukken te bemachtigen), dan is het antwoord 'njet, want jij bent niet de verzoeker om handhaving'.
In het verlengde daarvan vraag ik mij af: wat nu als je als derde-belanghebbende bekend raakt met die boete en mee wil procederen. Kan je dan alsnog een handhavingsverzoek indienen om zo te regelen dat je mee mag doen? Ik vermoed van niet, maar er zal vast iemand zijn die het gaat proberen...
En wat dacht je van een bestuursorgaan die al ambtshalve onderzoek aan het doen was naar een overtreding, waarna er een verzoek om handhaving wordt gedaan over die overtreding. Mag die verzoeker dan toch mee doen, ook al wordt het besluit eigenlijk ambtshalve genomen?
Zoals altijd in het recht: de ene vraag wordt beantwoord en dan kan je meteen aan de slag met de volgende vragen. Ben benieuwd wat de Afdeling er van gaat maken!
Conclusie staatsraad A-G of en wanneer derde belanghebbende is bij bestuurlijke boete
