Je koopt een pand, de papieren lijken op orde, maar dan valt er een brief van de gemeente op de mat. Een illegale splitsing. Jouw schuld? Volgens de rechter wel. In de uitspraak van de Rechtbank Den Haag (ECLI:NL:RBDHA:2026:6616) van 25 maart 2026 werd weer eens duidelijk hoe het bestuursrecht functioneert. De conclusie voor de praktijk:
Wie is de 'overtreder'?
Betrokkene zei: "Ik heb die muren niet geplaatst, dat deed de vorige eigenaar!" De rechter was echter helder: in het bestuursrecht kun je ook overtreder zijn door een illegaal bouwwerk simpelweg in stand te houden (het betreft een verbod van artikel 2.3a Wabo, eerste lid, nu vastgelegd in de Omgevingswet). Als dat vaststaat, komt de vraag of je ook de macht hebt om de overtreding te beëindigen. Is dat het geval? Dan ben jij degene die moet herstellen en de dwangsom riskeert. Onderzoek de voorgeschiedenis dus grondig voordat je tekent bij de notaris, want 'niet zelf gebouwd' is geen vrijbrief!
Postadres in het buitenland? Eigen risico!
Tijdens de procedure voerde de eigenaar aan dat hij de post niet had ontvangen door de Covid-pandemie in het land van vestiging. Het oordeel van de rechter? Harde pech. Als jij een officieel adres opgeeft bij de autoriteiten, mag de overheid erop vertrouwen dat de post daar aankomt. Kies je voor een postadres in het buitenland of check je de brievenbus niet? Dat komt volledig voor jouw eigen rekening en risico. Overtreder was statutair op het adres gevestigd, ook was geen ander adres doorgegeven aan het college. Op dat adres mocht het college afgaan. Het is de eigen keuze geweest geen ander postadres op te geven, en eventuele vertraging in de bezorging van de post komt dan ook voor eigen rekening.
Geen 'herkansingsronde' bij de invordering
Heb je eenmaal een last onder dwangsom gekregen en heb je daartegen niet (succesvol) geprocedeerd? Dan staat die last rechtens vast (formele rechtskracht). Wanneer de gemeente later daadwerkelijk de € 5.000,- komt innen (de invorderingsbeschikking), kun je geen nieuwe gronden meer aanvoeren. Je kunt dan niet opeens roepen dat de last "onduidelijk" was. De invorderingsfase is géén herkansing voor fouten die je eerder hebt laten liggen. Dit kan slechts in uitzonderlijke gevallen. Een uitzonderlijk geval kan bijvoorbeeld worden aangenomen indien evident is dat er geen overtreding is gepleegd en/of betrokkene geen overtreder is. In de onderhavige situatie had overtreder tegen de last onder dwangsom kunnen aanvoeren dat de last onduidelijk was, maar dat is niet gedaan. Deze grond kan dus niet meer tegen de invordering worden aangevoerd. Overigens was in het besluit op het bezwaar tegen de last in casu verduidelijkt dat deze strekt tot herstel naar de situatie voor 2014, waarbij sprake was van één appartement, en is daarbij verwezen naar een bouwtekening die die situatie weergeeft.
