Handhaving bij gewasbeschermings-middelen: wanneer schiet de zorgplicht tekort?

Wat is de specifieke zorgplicht? 

In de wet- en regelgeving (het Besluit activiteiten leefomgeving) staat in artikel 2.11 de specifieke zorgplicht genoemd. Dit is als het ware een eigen verantwoordelijkheid voor een initiatiefnemer om schade aan het milieu te voorkomen. De specifieke zorgplicht is dus eigenlijk gewoon het ‘gezond boerenverstand’, wat gebruikt moet worden in bepaalde situaties, maar dus ook in geval van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen.

Wat heeft de rechtbank hier geoordeeld? 

De rechtbank moest oordelen of het college van burgemeesters en wethouders voldoende heeft onderzocht of de teler het gezond boerenverstand voldoende heeft gehanteerd over het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. De rechtbank oordeelt, onder verwijzing naar de Nota van Toelichting bij het Bal, dat directe handhaving alleen mag als duidelijk is dat iemand onmiskenbaar tekortschiet. Daarbij moet vooraf te voorzien zijn wat de specifieke zorgplicht in een concreet geval inhoudt. Alleen als een teler duidelijk niet doet wat redelijkerwijs wel van hem mag worden verwacht, kan sprake zijn van een overtreding. 

De rechtbank oordeelde dat het college onvoldoende heeft onderzocht of er sprake was van een overtreding van de specifieke zorgplicht. Het college had hier dus beter moeten onderzoeken of de teler zijn gezond boerenverstand voldoende heeft gebruikt. Wat heeft het college hier dan nagelaten volgens de rechtbank? 

• Niet in beeld gebracht welke gewasbeschermingsmiddelen door telers op de percelen zijn gebruikt.  
• Niet inzichtelijk gemaakt in welke mate en met welke frequentie de telers op de percelen gewasbeschermingsmiddelen spuiten, met welke spuitsnelheid en welke combinatie van gewasbeschermingsmiddelen werd gespoten.  
• Er is niet onderzocht wat de afstand van die percelen tot de dichtstbij gelegen kwetsbare objecten is.  
• Het college heeft niet gekeken of op nabijgelegen percelen meerdere gewasbeschermingsmiddelen samen worden gebruikt. Ook is niet duidelijk gemaakt wat het effect daarvan is bij sierteelt in de open lucht. 

Doordat het college onvoldoende onderzoek heeft gedaan, hebben zij volgens de rechtbank niet kunnen vaststellen of er sprake is van een overtreding van deze specifieke zorgplicht.  

Wat betekent dit voor de praktijk? 

Deze uitspraak laat zien dat een verzoek om handhaving op basis van de specifieke zorgplicht niet lichtvaardig kan worden afgewezen. Het college moet eerst zorgvuldig onderzoek doen of er sprake is van een overtreding. Dit zou er in de praktijk toe kunnen leiden dat een verbod op het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen wordt opgelegd voor bepaalde percelen of bepaalde delen van percelen.

Meer weten? 

Meer weten over spuitzonering en gewasbeschermingsmiddelen? Neem dan contact op met Melanie Stultiens via melanie@hooglander-advocaten.nl. Wij helpen je graag verder.