Je installeert een airco voor de warme zomers. Geen vergunning, want "iedereen doet het toch?". Plotseling ligt er een brief op de mat: een last onder dwangsom. De airco moet weg. Wat blijkt? De melding komt niet van een klagende buurman, maar van een eigen ambtenaar van de gemeente die toevallig langsreed en team Handhaving hierover informeerde. Mag dat zomaar?
Een recente uitspraak van de Rechtbank Overijssel van 12 januari 2026 zet alles op scherp, zie ECLI:NL:RBOVE:2026:169. Een inwoner van Hengelo plaatste twee airco-units (één aan de voorgevel, één op het dak) zonder omgevingsvergunning. Fout, natuurlijk. De gemeente legde een last onder dwangsom op: verwijderen of alsnog vergunnen (wat vaak niet kan).
De huiseigenaar vocht dit aan met een bijzonder argument: "U handhaaft alleen maar omdat uw eigen medewerker dit heeft gemeld. Door zelf actief op zoek te gaan naar overtredingen, bepaalt u willekeurig wie wel en wie niet wordt aangepakt. Dat is in strijd met het gelijkheidsbeginsel."
De gemeente stelde dat een overtreding een overtreding is, ongeacht de bron van de melding. Maar de rechter ging daar niet in mee. Het oordeel is helder en pijnlijk voor de gemeente. De gemeente heeft geen consistent handhavingsbeleid gevoerd.
Door te handhaven op basis van een 'interne tip' van een eigen medewerker en in strijd met het eigen beleid, handelt de gemeente willekeurig. Het beroep is gegrond. De huiseigenaar krijgt gelijk.
Deze uitspraak is een belangrijke waarschuwing voor overheden. Het willekeurig inzetten van eigen personeel om "rond te kijken" en handhavingszaken te starten, mag niet zomaar als dit afwijkt van het reguliere beleid.
Natuurlijk moet de overheid betrouwbaar zijn en geen 'heksenjacht' voeren. Maar als een overtreding vaststaat, mag de bron van de melding dan leiden tot instandhouding van een illegale situatie? Een uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak kan de piketpaaltjes slaan.
Door Marc Hölzmann
