De staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselkwaliteit en Natuur (LVVN) moet binnen vier maanden een nieuw besluit nemen op de aanvraag voor een natuurvergunning voor de Vliehors Range op Vlieland. De Vliehors Range wordt al decennia gebruikt voor militaire trainingsoefeningen, maar in 2022 werd daarvoor voor het eerst een natuurvergunning verleend. Die vergunning werd in 2024 vernietigd door de rechtbank Noord-Nederland. De Afdeling bestuursrechtspraak komt in een uitspraak van vandaag (4 februari 2026) tot dezelfde eindconclusie, maar wel met een andere motivering.
Tegen de uitspraak van de rechtbank waren de staatssecretarissen van LVVN en van Defensie en de commandant van het Air Combat Command in hoger beroep gekomen en ook Natuurmonumenten en de Waddenvereniging.
De natuurvergunning voor de Vliehors Range is verleend met toepassing van intern salderen. Dat betekent dat de natuurgevolgen van het nieuwe project op de Vliehors Range zijn weggestreept tegen de gevolgen die het oude, met de Hinderwet vergunde project al veroorzaakte. Het verlenen van een natuurvergunning met intern salderen mag als voldaan wordt aan de voorwaarden die daarover in de zogenoemde 18 december-uitspraak staan. Een van die voorwaarden is dat moet worden gemotiveerd dat intern salderen niet nodig is om beschermde natuur te behouden, te herstellen of verslechtering te voorkomen (additionaliteitsvereiste). Maar de staatssecretaris van LVVN voerde aan dat hij niet aan dit vereiste hoeft te voldoen, omdat de activiteiten op de Vliehors Range van elementair belang zijn voor de (inter-)nationale veiligheid. Naar het oordeel van de Afdeling bestuursrechtspraak ontslaat dit de staatssecretaris echter niet van zijn motiveringsplicht in het kader van het additionaliteitsvereiste. Wel kan het zeer reële en grote belang van de (inter-)nationale veiligheid een rol spelen bij de keuze van de benodigde maatregelen.
De rechtbank had de natuurvergunning al vernietigd en de Afdeling bestuursrechtspraak bevestigt vandaag dat eindoordeel, al komt zij wel op grond van een andere motivering tot die conclusie. Het gevolg is dat de staatssecretaris van LVVN een nieuw besluit moet nemen op de natuurvergunningaanvraag van Defensie voor de Vliehors Range. De Afdeling bestuursrechtspraak geeft de staatssecretaris daar vier maanden de tijd voor.
Op de zitting bij de Afdeling bestuursrechtspraak hebben beide staatssecretarissen aangegeven dat de nieuwe vergunning zal worden verleend zónder toepassing te geven aan intern salderen. De staatssecretaris van Defensie heeft daarvoor inmiddels een nieuwe passende beoordeling opgesteld. Ook is er nieuw onderzoek gedaan naar de gevolgen van het gebruik van de Vliehors Range voor vogels. De staatssecretaris van LVVN zal in zijn nieuwe besluit moeten beoordelen of op basis van deze onderzoeken de zekerheid kan worden verkregen dat de natuurlijke kenmerken van de Natura 2000-gebieden niet worden aangetast. Tegen het nieuwe besluit kan direct beroep worden ingediend bij de Afdeling bestuursrechtspraak.
