Tijdreizen door het omgevingsrecht

De zaak begint bij het vaststellen van het bestemmingsplan ‘Omgevingsplan Buitengebied Brielle’. Dit is, in tegenstelling tot wat de naam suggereert, geen omgevingsplan onder de Omgevingswet, maar een Chw-bestemmingsplan met verbrede reikwijdte. Op grond van artikel 7c, negende lid, aanhef en onder a, aanhef en onder 1°, van het Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet, hoeft de raad een dergelijk bestemmingsplan niet raadpleegbaar te maken op de landelijke voorziening (ruimtelijkeplannen.nl), zolang het bestemmingsplan maar via internet te raadplegen is en op ruimtelijkeplannen.nl een link staat naar het betreffende internetadres. De raad van de gemeente Brielle had daar uitvoering aan gegeven door het ‘Omgevingsplan’ raadpleegbaar te maken op een eigen site en daarnaar te linken op ruimtelijkeplannen.nl.

Vervolgens heeft de raad drie veegplannen vastgesteld. Veegplan 1 had tot doel enkele onvolkomenheden te herstellen en enkele wijzigingen door te voeren in het ‘Omgevingsplan’. Veegplan 2 was ook een dergelijk reparatieplan en Veegplan 3 beoogde een initiatief op een specifiek perceel mogelijk te maken. Tegen Veegplan 3 had geen van de appellanten overigens bezwaren, zodat dat onherroepelijk wordt nadat zij hun beroepen van rechtswege daartegen ter zitting hadden ingetrokken.

Wat de Afdeling problematisch vindt, is dat op de gemeentelijke planviewer (voor zover hier relevant) slechts drie kaartlagen beschikbaar zijn: het oorspronkelijke ‘Omgevingsplan’, de veeg- en postzegelplannen die nog in procedure zijn en de veeg- en postzegelplannen die zijn vastgesteld. Dat betekent dat Veegplan 1, 2 en 3 niet afzonderlijk raadpleegbaar zijn. Het is de Afdeling daarom ook niet duidelijk wat de verschillende Veegplannen precies wijzigden in het ‘Omgevingsplan’. Dat kan in dit geval niet uit de vaststellingsbesluiten of uit de toelichtingen worden afgeleid. De Afdeling wijst er verder op dat onder de Omgevingswet het omgevingsplan geconsolideerd beschikbaar moet worden gesteld op ‘Regels op de kaart’, maar dat daarbij een tijdreisfunctie is ingevoegd, juist zodat steeds raadpleegbaar is welke regels op een bepaald moment golden. Dat is met de gemeentelijke planviewer van Brielle niet het geval. Als de raad het ‘Omgevingsplan’ met de Veegplannen geconsolideerd beschikbaar wil stellen – hetgeen op zich is toegestaan – dient daarbij wel een tijdreisfunctie te worden ingevoegd. De Afdeling wijst daarbij op de rechtszekerheid van burgers en het belang van effectieve rechtspraak.

De Afdeling concludeert dat het niet mogelijk is om vast te stellen wat de inhoud is van Veegplan 1 en Veegplan 2 (Veegplan 3 vormde zoals gezegd geen voorwerp van geschil). Logischerwijs kan daarom ook geen inhoudelijke uitspraak op het beroep worden gedaan. De Afdeling vernietigt de beide Veegplannen (voor die betrekking hebben op de percelen van appellanten), zodat daar uitsluitend het ‘Omgevingsplan’ van toepassing was. De Afdeling geeft de raad voor het vervolg nog mee om na te gaan of het ‘Omgevingsplan’ en de Veegplannen (voor zover niet vernietigd) mogelijk alsnog – met een tijdreisfunctie – op de landelijke voorziening (Regels op de kaart) moeten worden gepubliceerd, gelet op het feit dat daarop de Omgevingswet van toepassing is nadat deze onherroepelijk zijn geworden.

Een bijzondere, maar wel goed te begrijpen uitspraak: burgers moeten immers kunnen weten op welk moment welke regels van toepassing zijn op hun perceel. In het feit dat de Afdeling ook expliciet ‘effectieve rechtspraak’ noemt als argument, zou men enige irritatie kunnen lezen over de manier waarop de handelwijze van de raad het werk van de Afdeling bemoeilijkt, zo niet onmogelijk maakt. Dat valt wel te begrijpen; hoe kan men immers oordelen over een besluit, als de inhoud van dat besluit niet eens vast te stellen valt?