Op 20 november 2025 heeft de Rechtbank Amsterdam een tussenuitspraak gedaan met betrekking tot de verplichte participatie bij de aanvraag van een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA). Volgens het beleid van de gemeente Amsterdam is participatie met derden bij alle aanvragen om een BOPA verplicht. Dat was echter in dit geval achterwege gelaten en hoewel in de bezwaarprocedure ruim de mogelijkheid was om meningen over het project naar voren te brengen, passeert de rechtbank het gebrek niet met artikel 6:22 Awb omdat de kring van participanten groter is dan die van belanghebbenden die bezwaar kunnen maken.
De rechtbank schetst eerst het juridisch kader waarbij zij ingaat op het systeem van de Omgevingswet, het Aanwijzingsbesluit adviesrecht en verplichte participatie bij buitenplanse omgevingsactiviteiten gemeente Amsterdam en de Participatiehandreiking. De rechtbank constateert dat de gemeenteraad van Amsterdam alle aanvragen om een BOPA heeft aangewezen als gevallen waarin participatie van en overleg met derden verplicht is. De rechtbank concludeert dat bij de voorbereiding van de aanvraag voor een BOPA geen participatie heeft plaatsgevonden. Vervolgens beantwoordt de rechtbank de vraag welke gevolgen moeten worden verbonden aan het ontbreken van verplichte participatie.
Het college brengt onder andere naar voren dat het gebrek kan worden gepasseerd met toepassing van artikel 6:22 van de Awb. Eiseres heeft tijdens de bezwaarprocedure ruim de mogelijkheid gehad om haar ideeën en meningen over het project naar voren te brengen en zij heeft van die mogelijkheid ook gebruik gemaakt. Daarom is het volgens het college niet aannemelijk dat eiseres door het ontbreken van participatie in haar belangen is geschaad. Ook is het volgens het college niet aannemelijk dat andere mogelijke belanghebbenden zijn benadeeld, aangezien alleen eiseres bezwaar heeft gemaakt tegen de omgevingsvergunning.
De rechtbank volgt dit betoog niet. Zij is van oordeel dat het ontbreken van verplichte participatie niet gepasseerd kan worden op grond van artikel 6:22 van de Awb. De rechtbank stelt dat van belang is dat de gemeenteraad niet voor niets bij alle aanvragen om een BOPA participatie verplicht heeft gesteld. Het achterwege laten van participatie bij de voorbereiding van de aanvraag is naar het oordeel van de rechtbank niet vergelijkbaar met de situatie dat een betrokkene ten onrechte niet is gehoord in bezwaar. De kring van participanten is namelijk breder dan de kring van belanghebbenden die bezwaar kunnen maken en/of beroep kunnen instellen tegen de omgevingsvergunning. De aanvrager kan niet alsnog aan de verplichte participatie voldoen door bijvoorbeeld het gesprek op zitting te voeren, juist omdat volgens de rechtbank de kring van participanten breder is dan alleen de betrokkenen bij een beroepsprocedure, die belanghebbende dienen te zijn. Participatie is juist bedoeld om reacties, ideeën en meningen van directe buren, omwonenden en ondernemers in de buurt, die niet noodzakelijkerwijs ook belanghebbende in de zin van de Awb zijn, te verzamelen. Als het ontbreken van participatie door een gesprek met alleen de in beroep betrokken belanghebbenden op de zitting zou kunnen worden hersteld, wordt de verplichte participatie een lege huls en dat kan niet de bedoeling van dit aanvraagvereiste zijn, aldus de rechtbank.
De rechtbank past de bestuurlijke lus toe en stelt het college in de gelegenheid om het gebrek te herstellen. Het college kan het gebrek herstellen door de aanvrager de mogelijkheid te geven om alsnog de verplichte participatie uit te voeren. Het college dient vervolgens de resultaten hiervan te betrekken in zijn belangenafweging bij de aanvullende motivering, dan wel nieuwe beslissing op bezwaar.
