De Afdeling bestuursrechtspraak heeft vandaag (4 februari 2026) voor het eerst uitspraak gedaan in een onteigeningszaak. Sinds de Omgevingswet moeten onteigeningsbesluiten worden bekrachtigd door de rechtbank, waarna hoger beroep mogelijk is bij de Afdeling bestuursrechtspraak.
In deze zaak gaat het om een onteigeningsbeschikking van de gemeente Moerdijk in verband met de aanleg van de Randweg Klundert. Daarvoor is een perceel in Klundert nodig dat op dit moment gebruikt wordt als grasland. Het Rijksvastgoedbedrijf is eigenaar van het perceel. Het perceel is verpacht. De gemeente wil met het besluit het hele perceel onteigenen en pachtvrij krijgen en vroeg de rechtbank de onteigeningsbeschikking te bekrachtigen. De rechtbank wees dat verzoek af, voor zover het ging om het eigendomsrecht, en wees het verzoek toe voor het pachtrecht. Volgens de rechtbank was onteigening van het eigendomsrecht niet nodig, omdat er met de Staat al overeenstemming is bereikt over minnelijke verwerving van het perceel. De gemeenteraad van Moerdijk kwam hiertegen in hoger beroep. Volgens de gemeenteraad kan niet alleen het pachtrecht onteigend worden en had de bekrachtiging zich moeten uitstrekken over de hele onroerende zaak.
De Afdeling bestuursrechtspraak is het daarmee eens. De Omgevingswet kent niet de mogelijkheid van afzonderlijke onteigening van beperkte rechten, of persoonlijke rechten, zoals huur of pacht. Onteigening ziet in alle gevallen op een onroerende zaak. (…) “Door de onteigening van de onroerende zaak verkrijgt de onteigenaar de eigendom vrij van alle lasten en rechten die met betrekking tot de onroerende zaak bestaan. Zie artikel 11.18, eerste lid, van de Omgevingswet. Door deze zogenoemde titelzuiverende werking van de onteigening wordt de onroerende zaak bevrijd van alle lasten en rechten die op deze zaak rusten. In de situatie dat de onteigenaar overeenstemming heeft bereikt met de eigenaar, maar, zoals in dit geval, de eigenaar de onroerende zaak niet vrij van pacht oplevert en de onteigenaar geen overeenstemming heeft bereikt met de pachter over beëindiging van het pachtrecht, moet, om de onroerende zaak van het pachtrecht te bevrijden, de onroerende zaak ter onteigening worden aangewezen.” (…)
De eindconclusie is dat de rechtbank de onteigeningsbeschikking volledig had moeten bekrachtigen. De Afdeling bestuursrechtspraak doet dat nu alsnog zelf. Dat betekent dat de onteigeningsbeschikking van de gemeenteraad van Moerdijk voor dit perceel nu definitief is.
