Met het bestemmingsplan ‘Pavijen I-IV (ged.), herzien milieucategorieën’ wil de gemeente Culemborg de ‘zware bedrijvigheid’ verminderen op een deel van het bestaande bedrijventerrein Pavijen. De gemeenteraad heeft deze aanpassing doorgevoerd vooruitlopend op het plan om van het gebied rond het station van Culemborg een woon- en werkomgeving te maken. Enkele bedrijven die nu op die locatie zitten zijn het niet eens met dit bestemmingsplan en kwamen hiertegen in beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak. De verlaging van de zogenoemde milieucategorie is volgens hen uitsluitend ingegeven door nog onzekere en onvoldoende concrete plannen voor woningbouw in en rondom het stationsgebied.
Legaal bestaand gebruik wordt in beginsel in het bestemmingsplan bestemd. Als nieuwe planologische inzichten daarvoor aanleiding geven en het belang bij de nieuwe bestemming zwaarder weegt dan de gevestigde rechten en belangen, kan uit het oogpunt van een goede ruimtelijke ordening daarvan worden afgezien. In dat geval kan het bestaande legale gebruik onder het overgangsrecht worden gebracht als de gemeenteraad aannemelijk maakt dat dit gebruik op termijn zal worden beëindigd. Met het overgangsrecht wordt namelijk beoogd een tijdelijke situatie te overbruggen.
In de uitspraak van vandaag (28 januari 2026) constateert de Afdeling bestuursrechtspraak dat de gemeente nog geen bestemmingsplan heeft vastgesteld of omgevingsvergunning heeft verleend om de woningbouw rondom het stationsgebied planologisch mogelijk te maken. Er is dus geen concreet planologisch besluit op grond waarvan aannemelijk is dat de bestaande bedrijfsactiviteiten daadwerkelijk op termijn zullen worden beëindigd. De gemeenteraad heeft toegelicht dat om praktische redenen is gekozen om dit bestemmingsplan vast te stellen vooruitlopend op de woningbouw, in de verwachting dat op korte termijn een omgevingsplan zou worden vastgesteld voor het stationsgebied. Maar praktische overwegingen zijn geen toereikende motivering om bestaand legaal gebruik weg te bestemmen en onder het overgangsrecht te brengen.
