Woningbouw en het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen op nabijgelegen landbouwgronden
De Raad van State heeft een vuistregel ontwikkeld voor situaties waarin gevoelige functies in de buurt van landbouwgronden worden gepland: een afstand van 50 meter tussen gevoelige functies en agrarische bedrijvigheid, waarbij gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt, wordt in het algemeen als redelijk beschouwd. Waar het de landbouwgronden betreft moet bij de beoordeling worden uitgegaan van maximaal toegestane gebruiksmogelijkheden. En met een locatiespecifiek onderzoek kan de afstand van 50 meter mogelijk worden verkleind. Recent heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State opnieuw een uitspraak (ECLI:NL:RVS:2026:929) gedaan over het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen nabij gevoelige functies (in dit geval een huisvestingslocatie voor arbeidsmigranten). Daarbij valt het volgende op:
Hekkelman Advocaten 16 April 2026
- maximale planologische mogelijkheden: op het agrarische perceel naast de huisvestingslocatie werden biologische gewassen geteeld zonder het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. De Afdeling bevestigt nogmaals dat niet naar het feitelijk gebruik van de landbouwgrond moet worden gekeken, maar naar het gebruik dat op grond van het omgevingsplan maximaal is toegestaan. In dit geval was landbouwgebruik mét gewasbeschermingsmiddelen toegestaan. Van dat gebruik moet bij toepassing van de vuistregel dan ook worden uitgegaan, ook al vindt dit gebruik al jarenlang niet meer plaats en bestaan daar ook geen plannen voor.
- locatiespecifiek onderzoek 2022: de initiatiefnemer probeerde met een spuitzone-onderzoek uit 2022 te onderbouwen dat een kortere afstand dan 50 meter in de voorziene situatie aanvaardbaar was. In dat onderzoek worden de gebreken aan het toegepaste EFSA-model onderkend en wordt uit voorzorg met verschillende correctiefactoren en ruimere marges gerekend. Onder verwijzing naar haar eerdere rechtspraak overweegt de Afdeling dat zonder nader onderzoek niet kan worden ingeschat of met die correctiefactoren en ruimere marges tegemoet wordt gekomen aan de onzekerheden van het EFSA-model. Het spuitzone-onderzoek kan volgens de Afdeling dan ook niet worden aangemerkt als een zorgvuldig op de locatie toegesneden onderzoek waarmee een kortere afstand kan worden gemotiveerd.
- locatiespecifiek onderzoek 2025: initiatiefnemer voelde de bui kennelijk (terecht) al hangen en diende vlak vóór de zitting een aanvullend spuitzone-onderzoek in. Hierin werden de eerder gehanteerde argumenten, met name over de driftreducerende werking van afschermende maatregelen, nader onderbouwd. De Afdeling overweegt dat dit rapport voornamelijk algemene verwijzingen naar wetenschappelijke literatuur over driftreductie door afschermende maatregelen bevat, waarbij locatiespecifieke kenmerken niet zijn meegenomen. Alleen al om die reden kan het rapport volgens de Afdeling niet dienen als zorgvuldig op de locatie toegesneden onderzoek.
Het blijft dus lastig (zo niet nagenoeg onmogelijk) om met een locatiespecifiek onderzoek de aanvaardbaarheid van een kortere afstand dan 50 meter te onderbouwen en tegelijkertijd een aanvaardbaar woon- en leefklimaat veilig te stellen.
