Het indienen van een bezwaarschrift of een beroepschrift zorgt er niet voor dat het besluit in kwestie buiten werking is. Integendeel: het besluit treedt in werking door bekendmaking (artikel 3:40 Awb). Ondertussen moet belanghebbende wachten op de beslissing op bezwaar of de uitspraak van de rechter. Soms kan of wil de belanghebbende dat niet, omdat er haast bij is of omdat het gaat om een beslissing met onherstelbare gevolgen (voorbeeld: het verbeuren van de dwangsom). In juridische termen: het verzoeken om een voorlopige voorziening is uitsluitend mogelijk als belanghebbende een ‘spoedeisend belang’ heeft. Dat moet dan ook duidelijk blijken uit het verzoekschrift.
Voor een verzoek tot het treffen van een voorlopige voorziening moet de belanghebbende een aparte procedure starten, náást de lopende bodemprocedure in bezwaar of beroep (artikel 8:81 Awb). Dit betekent dat een speciale regeling kan worden getroffen voor de periode dat het bezwaar of het beroep nog in behandeling is, bijvoorbeeld het verlengen van de begunstigingstermijn.
Verzoeker doet er verstandig aan om, voorafgaand aan het indienen van het verzoek, te beoordelen of er wellicht een alternatieve manier is om zélf of in samenwerking met het bestuursorgaan ervoor te zorgen dat er een oplossing komt voor het (in ieder geval tijdelijk) oplossen of vooruitschuiven van het probleem, bijvoorbeeld door alvast de begunstigingstermijn te (laten) verlengen (en dus vast te laten leggen in een besluit), zodat er in ieder geval nog geen dwangsommen kunnen verbeuren gedurende de tijd dat het bezwaar of beroep in behandeling is. Als dat onderling, dus buiten de rechter om, geregeld kan worden, dan is een verzoek om voorlopige voorziening niet meer nodig vanwege het ontbreken van spoedeisend belang en dat scheelt alle partijen weer veel tijd en geld.
Een verzoek om voorlopige voorziening kan niet worden ingediend zonder dat er een bezwaarschrift of een beroepschrift is ingediend (connexiteitseis). Dat bezwaarschrift of verzoekschrift moet dan ook in kopie worden toegevoegd aan het verzoekschrift. Het laten behandelen van een verzoek om voorlopige voorziening kost de verzoeker griffierecht.
Overigens kan ook een derde-belanghebbenden een spoedprocedure starten, wanneer het bestuursorgaan stil blijft zitten na een handhavingsverzoek. Voor hem of haar gelden dan natuurlijk wel dezelfde eisen als voor anderen die een verzoek om voorlopige voorziening indienen.
