We weten al wel dat klimaatadaptatie belangrijk is en dat adaptatiemaatregelen schades als gevolg van extreem weer kunnen verminderen. De cijfers van verzekeraars bevestigen dit nu. We spraken erover met Vylon Ooms, die de schadeclaims van verzekeraars van twee buurten in Amsterdam met elkaar vergeleek.
Wat heb je precies onderzocht?
Vylon: “Ik heb onderzocht wat de impact van adaptatiemaatregelen kan zijn op schade door extreem weer. Zorgen de maatregelen ervoor dat er veel minder schade optreedt? Hiervoor hebben we schadedata gebruikt van verzekeraars en twee buurten in Amsterdam met elkaar vergeleken: de Scheldebuurt en de Rijnbuurt, beide in Amsterdam-Zuid. Die twee buurten zijn in veel opzichten vergelijkbaar met elkaar, maar in de Scheldebuurt waren al wel adaptatiemaatregelen genomen en in de Rijnbuurt nog niet.”
Hoe heb je dit onderzocht?
“We hebben Amsterdam Weerproof gevraagd of ze mee wilden werken aan dit onderzoek. Zij hebben informatie over waar welke maatregelen wanneer zijn genomen. Deze gegevens hebben we gekoppeld aan de CIS-database met schadedata van het Verbond van Verzekeraars. Daarin zitten alle schadeclaims van alle verzekeraars op PC4-niveau, van 1 januari 2007 tot 15 maart 2024. Deze zijn anoniem gemaakt. Met een difference-in-difference-methode analyseerden we welk effect die maatregelen hadden op de schade. Daaruit blijkt dat de hevige regenschade in de wijk met adaptatiemaatregelen significant is afgenomen.”
Wat is de belangrijkste conclusie uit het onderzoek?
“De belangrijkste conclusie is dat we een significant verschil zien in schadecijfers bij extreme regen: in de buurt met adaptatiemaatregelen ontstond er minder schade dan in de buurt zonder adaptatiemaatregelen. Het ging daarbij om een hele lijst van verschillende maatregelen: van voortuinen vergroenen tot een wateropslag onder de tramrails.”
En hoe ben je precies tot die twee buurten gekomen? Dus de klimaatadaptieve buurt en de buurt die nog helemaal niet klimaatadaptief was?
“Dat ging in overleg met Amsterdam Weerproof. Zij wisten precies in welke buurten er al wel adaptatiemaatregelen waren genomen en in welke niet. Ook wisten ze vanaf wanneer er precies maatregelen waren genomen. Dus we konden ook binnen dezelfde wijk onderscheid maken tussen de periode dat er nog geen maatregelen waren genomen (2007 tot 2017), de periode dat de maatregelen werden aangelegd (2018-) én de periode dat de maatregelen klaar waren (na 2022). En we zien al een verschil in de effecten vanaf 2018. Dat verschil kan nog groter worden, omdat in de toekomst extreme regenbuien naar verwachting heviger worden en vaker zullen voorkomen. Dat zou interessant zijn voor een vervolgstudie: wat zijn de effecten over 10 jaar, en hoe verschillen die met de periode voordat er maatregelen zijn genomen?”
In november 2023 hebben we je ook over het verzekeren van klimaatschade geïnterviewd. Toen zei je onder andere dat er betere regelgeving zou moeten komen vanuit het Rijk, voor herstel, renovatie en nieuwbouw. En dat overheden verzekeraars ook al in een vroeg stadium zouden moeten betrekken bij waar je gaat bouwen. Kun je nog even uitleggen waarom dat belangrijk is?
“Verzekeraars kunnen heel goed meekijken met waar en hoe je kunt bouwen in Nederland. Zij kunnen meedenken over de risico’s en over manieren om schades te verminderen. Als je verzekerbaarheid meteen meeneemt, kan dat vervelende situaties in de toekomst voorkomen. Er wordt nu bijvoorbeeld veel gebouwd in buitendijks gebied. Die woningen zijn niet verzekerd voor schade door overstromingen. Hypotheekverstrekkers houden hier rekening mee, wat het moeilijk kan maken om een hypotheek af te sluiten voor zo’n woning. Dat kan mensen kwetsbaar maken die daar een huis willen kopen of verkopen. Het is goed om hier voor de uitvoering van een bouwproject al over na te denken en daar verzekeraars bij te betrekken. Het zou daarbij ook mooi zijn als klimaatadaptatie niet meer als ‘nice to have’ wordt behandeld, maar dat het gewoon verplicht wordt om op risicovolle plekken adaptatiemaatregelen te nemen die schades helpen voorkomen of verminderen. Het Verbond van Verzekeraars roept daarom ook op om klimaatbestendig bouwen landelijk in wetgeving vast te leggen. Je wilt ook situaties voorkomen zoals in de VS en Australië, waar locaties bestaan die onverzekerbaar zijn geworden.”
Is klimaatadaptatie hier dus nog steeds een ‘nice to have’? Of is er vergeleken met twee jaar geleden al wel iets verbeterd? Is er al betere regelgeving?
“Het echt borgen en verplicht maken van adaptatiemaatregelen gebeurt nog te weinig. Je ziet wel dat er stappen worden gezet, bijvoorbeeld met de Nationale Adaptatie Strategie en op Europees gebied. Zo zijn er zeker al ideeën om schade door wateroverlast met maatregelen te verminderen. Maar het gaat niet alleen om schade. Het gaat bijvoorbeeld ook om mensen die lange tijd hun huis niet in kunnen door hevige wateroverlast, wat voor die mensen veel impact heeft op hun leven. Adaptatiemaatregelen kunnen schade én ellende verminderen. Het zou goed zijn als adaptatiemaatregelen in bouwprojecten standaard worden meegenomen. Zodat de risico’s van extreem weer veel lager worden.”
Hoe kunnen verzekeraars helpen om de risico’s omlaag te krijgen?
“Verzekeraars zien de schade toenemen. Voor de financiële sector is het omlaag brengen van de risico’s van extreem weer steeds meer een onderwerp. Verzekeraars en banken kunnen bij de Rijksoverheid agenderen dat er regels komen voor klimaatadaptief bouwen en voor niet bouwen op zeer risicovolle plekken. Verder kunnen ze helpen om op tijd te waarschuwen als er een ramp dreigt. En om schade te herstellen na een extreme weersgebeurtenis: hoe kan de schade klimaatadaptief worden hersteld, zodat er een volgende keer minder schade optreedt? Dat heet ‘Build back better’. Daar zijn verzekeraars al wel mee bezig, bijvoorbeeld door adviezen te geven voor herstelmaatregelen, maar het zou helpen als een overheid hier verplichte regels voor stelt. Er verschijnt binnenkort een rapport over 'Build back better' van adviesbureau Andersson Elffers Felix (AEF), in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Ik hoop eigenlijk dat dit een belangrijke aanjager wordt om schades in Nederland klimaatrobuust te herstellen. Er gebeurt dus al het één en ander, maar snel gaat het nog niet.”
Overheden, verzekeraars en banken werken steeds meer samen aan klimaatadaptatie
De financiële impact van klimaatschades raakt veel partijen. Niet alleen particulieren, maar ook verzekeraars en andere financiële partijen. Daarom zoeken deze partijen elkaar steeds meer op om samen de klimaatrisico’s omlaag te brengen. Zo is in 2022 de Werkgroep Klimaatadaptatie gestart, waarin 29 financiële instellingen, overheden en andere organisaties samenwerken. En in 2023 is NL AAA-Klimaatbestendig opgericht: een samenwerking tussen de Nederlandse Vereniging van Banken, de Pensioenfederatie, het Verbond van Verzekeraars, het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, de Unie van Waterschappen en de Deltacommissaris.
Over Vylon Ooms
Vylon Ooms promoveert aan het Instituut voor Milieuvraagstukken (IVM), onderdeel van de Vrije Universiteit, en is beleidsadviseur bij het Verbond van Verzekeraars. Vylon onderzoekt hoe verzekeraars klimaatadaptatie kunnen verwerken in hun producten en diensten om schade te voorkomen of te verminder
Meer informatie
