Tijdens de Woontop van 2024 zijn afspraken gemaakt met diverse stakeholders over de mogelijke versnelling van de woningbouwopgave. Een van de opgave is het versnellen van het vergunningverleningsproces door verdergaande digitalisering. De VNG is trekker van het project 'Vergunningverlening met BIM' (Beleidsmaatregel 13 van het Bestuursakkoord 2027).
Vergunningverlening met BIM (Building Information Modelling) moet gemeenten in staat stellen om bouwaanvragen, ingediend als 3D-modellen, deels geautomatiseerd te toetsen aan regelgeving. Dit verkort de doorlooptijd, verhoogt de transparantie en verbetert de kwaliteit van ontwerpen.
Versnelling: De doorlooptijd van vergunningsaanvragen kan worden verkort door (semi-)automatische toetsing van de vergunningaanvraag en pre-toetsing op volledigheid van de vergunningaanvraag.
Kwaliteit en inzicht: Fouten worden in een vroeg stadium ontdekt in het 3D-model.
Standaardisatie: Processen worden uniformer, wat de transparantie vergroot.
Indienen: De aanvrager dient een digitaal BIM-model (IFC-formaat) in.
Toetsing: Beoordelaars bij gemeenten gebruiken software om het model te beoordelen en deels automatisch te toetsen aan vergunningseisen, waaronder omgevingsplan, en Bouwbesluit/Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).
Samenwerking: Het BIM-model wordt gedeeld via een veilig, gestandaardiseerd platform DSO.
Het projectteam volgt 2 sporen:
Spoor 1 is het ‘doen’ spoor: gemeenten laten kennismaken met BIM en de mogelijkheden die dit biedt.
Spoor 2 is het ‘ontwikkel’ spoor: zorgen voor landelijke afspraken en voorzieningen die indiener en gemeenten ondersteunen bij de uitvoering van aanvraag tot vergunningverlening.
Met verschillende gemeenten beproeven en ontdekken we hoe de beoordeling van een vergunningaanvraag op basis van een BIM-model werkt en welke voordelen dit heeft ten opzichte van het beoordelen op basis van diverse tekeningen in pdf-formaat. Vanuit het project begeleiden we de participerende gemeenten hierbij.
Sinds eind 2025 participeren de volgende gemeenten: Rotterdam, Apeldoorn, Veenendaal, Nieuwkoop en Eindhoven. De komende tijd zal deze groep gemeenten worden uitgebreid. Bent u als gemeente ook geïnteresseerd om te participeren, stuur dan een korte e-mail naar jeroen.deruig@vng.nl
In spoor 2 ontwikkelen we samen met softwareleveranciers en stakeholders afspraken en voorzieningen die gemeenten moeten faciliteren in de uitvoering:
Landelijke afspraken over de inhoud van, en eisen aan, het BIM-model, zodat de data volledig en eenduidig zijn. Dit maakt het mogelijk om een pre-check te doen op volledigheid van de vergunningaanvraag en bepaalde controles geautomatiseerd te ondersteunen.
Landelijke afspraken over de benodigde geo-informatie, die met name nodig is om te bepalen waar het bouwproject komt en welke omgevingsregels hierbij van toepassing zijn. En welke geo-data nodig zijn om controles geautomatiseerd te ondersteunen.
Opzetten van een machineleesbaar regelregister. De omgevingsregels moeten machineleesbaar worden gemaakt. Dan kunnen op basis van de data in het BIM-model, de geo-data van de omgeving en de machineleesbare regels, geautomatiseerde controles worden uitgevoerd.
Onderzoek naar de mogelijkheden van het DSO om het proces te ondersteunen, denk hierbij aan de pre-check op volledigheid van de vergunningaanvraag en het machine leesbare regelregister.
Leveranciersmanagement. Verschillende (internationale) softwareleveranciers hebben ervaring met het geautomatiseerd controleren van regels in het vergunningverleningsproces. Deze leveranciers betrekken we bij het project. Ook de VTH-leveranciers zullen we betrekken. De volgende leveranciers zijn tot nu toe betrokken: Future-Insight, Triply, Avolve, Struck en BIM connected.
Ontwikkelen van een toolkit ter ondersteuning van de implementatie. Ons doel is dit jaar met 20 gemeenten de verkenning te doen en een eerste stap te maken naar implementatie. Volgend jaar (2027) is onze ambitie om deze groep verder te vergroten naar hopelijk 70 gemeenten. De gemeenten in 2027 kunnen we niet allemaal meer vanuit het project optimaal faciliteren. Deels zullen we dan terugvallen op een digitale toolkit, die gemeenten begeleidt bij de implementatie.
De opzet is om wat ontwikkeld wordt in spoor 2 ook te beproeven in spoor 1.
Lex Ransijn: expert op het gebied van open BIM, ILS en IDS. Lex begeleidt gemeenten bij de implementatie van BIM binnen de gemeenten. Hij verzorgt workshops en opleidingen.
Gerlof de Haan: expert geo. Gerlof begeleidt gemeenten bij het verzamelen, beschikbaar stellen en gebruiken van de geo-informatie die nodig is een vergunningaanvraag met BIM beter te kunnen beoordelen.
Siham El Yamani: expert op het gebied van machineleesbare regels. Siham heeft internationale ervaring met het definiëren van machineleesbare regels en het opzetten van een regelregister. Siham begeleidt gemeenten bij het omzetten van omgevingsregels naar machineleesbare regels. Deze regels kunnen worden geïmplementeerd in de verschillende applicaties van de diverse softwareleveranciers. Siham begeleidt ook de softwareleveranciers hierbij.
Jeroen de Ruig: projectleider. Jeroen geeft leiding aan het project. Hij houdt zich specifiek bezig met leveranciersmanagement, overall coördinatie van de pilots, afstemming met stakeholders en communicatie.
Heeft u belangstelling voor dit project en/of overweegt u als gemeente om mee te doen, stuur dan een korte mail naar jeroen.deruig@vng.nl. We maken dan een afspraak voor kennismaking en nadere uitleg.
