Met belastingen, subsidies en omgevingsbeleid draagt de overheid bij aan dure landbouwgrond. Dit belemmert de verduurzaming van de landbouw. Hervorm daarom belastingvoordelen en subsidies voor landbouwgrond, kies per gebied duidelijk tussen scheiding of verweving van landbouw en natuur, en grijp steviger in op de grondmarkt. Dit adviseert de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) in zijn advies ‘Grond voor verbetering: over de rol van grond in het landelijk gebied’ dat vandaag is overhandigd aan minister Femke Wiersma van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). Bekijk onder aan dit artikel het advies.
De prijzen voor agrarische grond in Nederland zijn hoger dan ooit en stijgen maar door. Dat komt
door vraag vanuit de landbouw zelf en door de behoefte aan ruimte voor bijvoorbeeld wonen,
bedrijven, defensie en natuuruitbreiding. Tegenover de hoge vraag naar grond staat een gering
aanbod. Grondeigenaren houden grond liever in bezit als waardevast en fiscaal aantrekkelijk
beleggingsobject. De stijgende prijzen zetten bovendien aan tot grondspeculatie, waardoor de
grondmarkt steeds meer weg heeft van een loterij.
Er wordt veel geld geïnvesteerd in het landelijk gebied in woningbouw, energiewinning, defensie en
uitkoop van boeren. Dat zorgt voor grondprijsstijgingen. Met subsidies en belastingvrijstellingen
jaagt de overheid de grondprijzen verder aan. Hoge grondprijzen zetten aan tot te intensief gebruik
van grond, bemoeilijken verduurzaming van de landbouwsector en herstel van de natuur. Geld gaat
te veel in grond zitten, waardoor het niet beschikbaar is voor duurzame innovatie en de vernieuwing
van het landelijk gebied.
De Rli adviseert de fiscale regelingen en subsidies voor de landbouw te hervormen. Verschillende
regelingen zijn namelijk niet effectief en de hervormingen zullen een dempend effect hebben op de
stijging van de grondprijzen. Daarmee wordt landbouwgrond ook minder een beleggingsobject. Voor
boeren die grond aanhouden als pensioen kan de overheid beter een pensioenregeling ontwerpen.
Dat kan betaald worden met geld dat het Rijk nu kwijt is aan de belastingvrijstellingen
De overheid probeert veel problemen in het landelijk gebied op te lossen met geld, zoals bij de
stoppersregelingen, en maakt weinig gebruik van het omgevingsbeleid met zijn ruimtelijke
ordeningsinstrumenten. De Rli beveelt aan in omgevingsvisies gebieden te bestemmen als geschikt
voor productielandbouw of voor maatschappelijke landbouw. In productielandbouwgebieden is
voedselproductie de hoofdzaak. In gebieden voor maatschappelijke landbouw is de voedselproductie
gemengd met maatschappelijke diensten en andere functies. Dit vraagt om een stevige herinrichting
van het landelijk gebied. De overheid heeft hierin met subsidies, omgevingsbeleid en grondbeleid
een belangrijke rol te vervullen. Daarbij is inzet van instrumenten als landinrichting, voorkeursrecht
en een grondbank nodig. Subsidies en fiscale regelingen zouden alleen gericht moeten worden op de
gronden met maatschappelijke landbouw.
De Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) is een onafhankelijke adviesraad voor regering en
parlement. De raad adviseert gevraagd en ongevraagd over hoofdlijnen van beleid op het gebied van duurzame
ontwikkeling van de leefomgeving en infrastructuur. De raad behandelt met name strategische maatschappelijke
vraagstukken van ruimtelijke inrichting en economie, wonen, milieu, voedsel en grondstoffen, natuur, landbouw,
mobiliteit en veiligheid. Voorzitter is dr. J.J. (Jan Jacob) van Dijk. www.rli.nl.
Bekijk hier het advies.
