Raadgever AI en algoritmen

AI speelt een steeds grotere rol in het werk van gemeenten. Door personeelstekorten en toenemende taken bij gemeenten kan AI helpen om het werk te verlichten en processen te verbeteren.

Voorbeelden zijn:

• een chatbot die 24 uur per dag eenvoudige vragen kan beantwoorden;

• automatische signalering die helpt om schulden vroegtijdig te herkennen;

• systemen die ambtenaren ondersteunen bij het beoordelen van vergunningaanvragen.

Als AI op een verantwoorde manier wordt gebruikt, kan het bijdragen aan toegankelijkere, snellere en consistentere dienstverlening. Het kan medewerkers tijd geven voor complexere vragen, waar menselijke aandacht echt nodig is.

De risico's en de bescherming van publieke waarden

AI is geen neutraal hulpmiddel. Het kan fouten maken, verkeerde patronen versterken of inwoners onterecht benadelen. Hierdoor kunnen belangrijke publieke waarden onder druk komen te staan.
Gemeenten moeten daarom altijd letten op:

• zorgvuldigheid van gegevensverwerking;

• uitlegbaarheid van besluiten die met hulp van AI zijn genomen;

• gelijke behandeling van alle inwoners;

• het voorkomen van uitsluiting of discriminatie;

• transparantie over wat systemen wel en niet doen.

Inwoners moeten erop kunnen vertrouwen dat hun gemeente verantwoord met technologie omgaat. Als raadslid speelt u hierin een belangrijke rol, omdat u de kaders stelt en toezicht houdt.

Waarom samenwerking tussen gemeenten essentieel is

Door samen op te trekken, kunnen gemeenten inwoners beter beschermen en tegelijk ruimte creëren voor innovatie die echt helpt bij de bedrijfsvoering en dienstverlening van gemeenten. Op deze manier hoeft niet iedere gemeente zelf het wiel uit te vinden, worden fouten voorkomen en dalen de kosten en zijn we minder afhankelijk van grote commerciële leveranciers.

Meer informatie 

De volgende bronnen bieden verdieping en praktische hulpmiddelen.

Gemeenten

• Collectiviseringsvoorstel AI -  Gemeenten hebben besloten 80% van hun digitalisering te collectiviseren, AI is één van de eerste onderwerpen waarop een collectiviseringsvoorstel wordt uitgewerkt.

• AI en algoritmes | VNG  – Op deze pagina leest u meer over toepassingen van AI binnen gemeenten en beleid en wetgeving zoals de AI Act, en tools die uw gemeente ondersteunen bij het verantwoord gebruik van AI en algoritmen.

• Position paper AI, Algoritmen en Gemeenten  – In deze position paper leest u de standpunten van VNG t.a.v. AI, algoritmen en gemeenten.

• AI en Algoritmen · Kennisnetwerk Data en Samenleving  – Deze online community is dé centrale plek voor en door gemeenten met informatie, tools en initiatieven voor de verantwoorde inzet van AI en Algoritmen.

• VNG AI governancekader  -  Met dit praktische hulpmiddel kunnen gemeenten AI en algoritmen op een ethische, veilige en transparante manier ontwikkelen, beheren en implementeren. 

• Trendanalyse AI en algoritmes | VNG  - Deze trendanalyse geeft concrete handvatten voor gemeenten op het gebied van beleid, organisatie-inrichting en ‘checks and balances’ bij de toepassing van AI en algoritmen.

• Pilots Uitvoeringskracht en Arbeidsmarktkrapte | VNG  – VNG begeleidt diverse innovatieve pilots om de uitvoeringskracht bij gemeenten te versterken, waaronder 4 AI-pilots.  

Overheidsbreed

• Nederlandse Digitaliseringsstrategie (NDS)  - AI is één van de prioriteiten binnen de Nederlandse Digitaliseringsstrategie.

• Algoritmekader   - Het algoritmekader is een hulpmiddel voor overheden die AI & algoritmen gebruiken, hierin vindt u de wetten en regels, hulpmiddelen en adviezen per situatie.

• Algoritmeregister  - In het algoritmeregister van de overheid publiceren Nederlandse overheidsorganisaties informatie over algoritmes die zij gebruiken in hun werk.

• AI-trainingen  - Dit overzicht geeft het aanbod van AI-trainingen voor de overheid weer.