Iedereen wil een veilige en gezonde leefomgeving. Maar regels en afspraken werken pas als de uitvoering op orde is. Daarom is vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) van belang. Als raadslid stelt u de kaders, weegt u belangen en volgt u of de uitvoering de gewenste resultaten oplevert. Deze raadgever helpt u daarbij.
VTH-milieu gaat over vergunningverlening, toezicht en handhaving (en advisering) voor een veilige en gezonde leefomgeving.
De gemeenteraad stelt kaders en controleert (prioriteiten, budget, resultaten).
Het college van B en W is verantwoordelijk voor de uitvoering van het VTH-beleid en neemt besluiten (onder meer over vergunningaanvragen en handhavingsverzoeken).
De omgevingsdienst (gemeenschappelijke regeling met meerdere gemeenten en de provincie) voert veel taken uit, maar de gemeente blijft bevoegd gezag en bestuurlijk verantwoordelijk.
Als raadslid kunt u sturen via prioriteiten, opdracht aan de omgevingsdienst, informatie opvragen, kwaliteitscriteria (pdf, 4,4 MB) en regionale samenwerking.
VTH-milieu staat voor Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving. Dit is het stelsel waarmee overheden zorgen dat milieuregels in de praktijk worden nageleefd. Het gaat niet alleen om vergunningen, maar ook om toezicht op en handhaving van algemene regels, bijvoorbeeld regels in het omgevingsplan. De gemeente is bevoegd gezag voor veel VTH-taken op milieugebied.
De uitvoering ligt vaak bij de Omgevingsdienst (OD), waar ook veel specialistische kennis is. Afhankelijk van het onderwerp kan de OD gebruikmaken van adviezen van andere partners, zoals de GGD bij gezondheidsvragen in de leefomgeving en de Veiligheidsregio bij veiligheidsvraagstukken.
De gemeenteraad heeft 3 samenhangende rollen:
Kaderstellend: u bepaalt de hoofdlijnen, zoals welke milieuthema’s zijn urgent, welk ambitieniveau past daarbij, en welk budget is beschikbaar. U geeft daarmee richting aan het college en indirect aan de OD.
Controlerend: u volgt of het beleid wordt uitgevoerd zoals afgesproken. Krijgen de grootste risico’s prioriteit? Worden overtredingen opgevolgd? Krijgt u voldoende informatie om bij te sturen?
Vertegenwoordigend: u weegt belangen van inwoners en ondernemers. Dat vraagt om uitlegbare keuzes: waar treedt de gemeente streng op, waar is maatwerk passend, en hoe wordt dat onderbouwd?
U gebruikt daarbij het raadsinstrumentarium (raadsvragen, moties, amendementen, initiatiefvoorstellen en het recht van onderzoek). Het college heeft een actieve informatieplicht.
Omdat de omgevingsdienst een gemeenschappelijke regeling is, worden strategische keuzes, zoals de verdeling van capaciteit en de regionale prioriteiten, gezamenlijk door de deelnemende gemeenten en de provincie bepaald. Dat betekent dat u als individueel raadslid niet altijd rechtstreeks kunt sturen op de uitvoering. Des te belangrijker is het om scherp te zijn op de kaders die u wél stelt: de opdracht aan de OD, de lokale prioriteiten die uw gemeente inbrengt en de informatie die u terugkrijgt over resultaten en knelpunten.
Dit zijn concrete vragen die u als raadslid kunt stellen:
Vraag of de omgevingsdienst over voldoende middelen en capaciteit beschikt om de opgedragen taken uit te voeren, en hoe de financiering zich verhoudt tot de opgave in uw regio.
Vraag naar de top 5 milieurisico’s in uw gemeente en regio en hoe die prioriteit krijgen.
Vraag naar capaciteit en kritische massa bij de OD en wat dit betekent voor toezichtfrequentie.
Vraag hoe vaak het college afwijkt van een OD-advies en hoe dit wordt gemotiveerd richting de raad.
Vraag hoe de gemeente scoort op de kwaliteitscriteria 3.1 (pdf, 4,4 MB) en welke verbeterpunten er zijn.
Vraag hoe de samenwerking met OM en politie werkt (escalatie, prioriteiten, aantallen opschalingen).
Vraag of u periodiek een compact overzicht krijgt met resultaten, knelpunten en bijstuurpunten.
Naast deze vragen kan het helpen om de Nota VTH, de Uitvoerings- en Handhavingsstrategie en het jaarverslag van de omgevingsdienst of gemeente te raadplegen. Deze documenten geven vaak inzicht in prioriteiten, risico’s, capaciteit en resultaten.
Meer informatie
Gezonde en veilige leefomgeving (rijksoverheid.nl)
