De Autoriteit Consument en Markt (ACM) heeft op 12 december 2025 een nieuw prioriteringskader voor transportcapaciteit op het stroomnet gepubliceerd via een codebesluit, waarmee de Netcode elektriciteit is aangepast. Ook na 1 januari 2026 kunnen netbeheerders daarmee maatschappelijke projecten voorrang geven bij de toegang tot het volle stroomnet.
Het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) heeft in een uitspraak van 11 maart 2025 (ECLI:NL:CBB:2025:145) bevestigd dat de ACM bevoegd is om zelfstandig regels vast te stellen voor de verdeling van transportcapaciteit op het stroomnet. Hoewel de ACM al een prioriteringskader hanteerde, vond het CBb dat dit kader onvoldoende rekening hield met alle betrokken belangen. Als reactie hierop heeft de ACM een nieuw prioriteringskader gepubliceerd, met als doel de schaarse transportcapaciteit zo eerlijk en efficiënt mogelijk te verdelen op basis van objectieve criteria.
Het nieuwe kader bepaalt welke functies voorrang krijgen bij de toewijzing van transportcapaciteit. Daarbij wordt gekeken of het uitblijven van extra capaciteit ernstige risico’s kan opleveren voor de nationale veiligheid, essentiële publieke diensten of het functioneren van de samenleving. Ook moet het project een duidelijk algemeen belang dienen en mag er binnen de Europese Unie geen haalbaar alternatief beschikbaar zijn.
Het prioriteringskader hanteert drie categorieën, die deels overeenkomen met het eerdere kader:
Congestieverzachter – partijen die zorgen dat er meer transportcapaciteit beschikbaar komt voor anderen.
Veiligheid – organisaties die bijdragen aan nationale veiligheid, zoals gezondheidszorginstellingen, drinkwatervoorziening en telecommunicatie.
Basisbehoeften – partijen die voorzien in de basisbehoeften van burgers, zoals onderwijs, openbaar vervoer en afvalbeheer.
Ten opzichte van het vorige kader heeft de ACM vooral de categorie veiligheid uitgebreid met functies zoals gevoelige technologieën en alarm- en waarschuwingsdiensten. Daarnaast is de categorie basisbehoeften aangevuld met functies zoals openbaar vervoer, gedeelde huisvesting (bijvoorbeeld zorg of opvang), telecommunicatie en gasopslagen voor leveringszekerheid.
Om de landelijke woningnood te verlichten, komen alle vormen van woningbouw nu in aanmerking voor voorrang. Dit varieert van grootschalige woningbouwprojecten en gedeelde huisvesting (zoals AZC’s of opvanglocaties) tot individuele verzwaringen van woningen. Gemeenten kunnen bovendien al vroeg in de planfase prioriteit aanvragen voor woningbouwprojecten.
Een andere belangrijke wijziging is de introductie van één integrale wachtrij voor zowel kleinverbruikers (zoals woningen, maatschappelijk vastgoed, laadpalen en mkb-bedrijven) als grootverbruikers. Tot nu toe reserveerden netbeheerders standaard capaciteit voor kleinverbruik, zodat woningbouw en kleine bedrijven direct konden worden aangesloten.
Hoe de nieuwe werkwijze precies in de praktijk wordt toegepast, wordt momenteel nog verder uitgewerkt. In de toekomst kan elke klant prioriteit aanvragen. Een gezamenlijke werkgroep van de ministeries van KGG en VRO, ACM, Netbeheer Nederland, IPO en de VNG bekijkt hoe dit tijdig kan worden geïmplementeerd voor de invoeringsdatum van 1 juli 2026. Hierbij ligt de focus op praktische uitvoerbaarheid voor gemeenten en het oplossen van eerder gesignaleerde knelpunten.
Na de overgangsperiode tot 1 juli 2026 wordt de gereserveerde transportcapaciteit stapsgewijs beschikbaar gesteld, waarbij eerst alleen partijen met prioriteit worden bediend. Zo kan de overgang naar de nieuwe werkwijze zorgvuldig verlopen.
Het nieuwe prioriteringskader biedt duidelijkheid en voorspelbaarheid voor alle partijen die afhankelijk zijn van transportcapaciteit, maar tegelijkertijd blijft de vraag of de uitbreiding van het aantal categorieën met voorrang niet leidt tot een te grote verscheidenheid, waardoor de effectiviteit van het kader zelf mogelijk wordt beperkt. Hoe dit zich in de praktijk zal ontwikkelen, moet de toekomst uitwijzen.
Heb je vragen over de toepassing van het kader in de praktijk? Neem gerust contact op met ons team van specialisten.
