De Omgevingswet vraagt om één integrale omgevingsvisie per gemeente, per provincie, en voor de Rijksoverheid. Om in die omgevingsvisie omgevingsbreed te denken: niet alleen ruimtelijke ordening, maar álle omgevingseffecten en de hele fysieke leefomgeving.
Zoals vaak gezegd wordt: It's in the name. Taal stuurt gedrag. Omgevingsvisie roept "omgevingsdenken" op, Nota Ruimte... ruimtelijke ordening. Bij een omgevingsvisie komt méér kijken dan "slechts" ruimtelijke ordening (hoe belangrijk dat ook is).
Er wordt dan ook niet meer getoetst aan een 'goede ruimtelijke ordening', maar aan een 'evenwichtige toedeling van functies aan locaties'.
Dit is ook te zien bij de beweging om een omgevingseffectrapportage (OER) uit te voeren: een bredere blik dan bij een milieueffectrapportage (MER).
Consistent en helder taalgebruik is ook belangrijk. Waarom wel een gemeentelijke en provinciale omgevingsvisie, maar geen nationale omgevingsvisie?
Eén gezamenlijke term maakt het voor iedereen vanzelfsprekend dat het steeds om hetzelfde type document gaat, alleen op een ander schaalniveau.
En daarbij: van een "nota ruimte" moet eindeloos worden uitgelegd dat het gaat om de nationale omgevingsvisie. Een heldere titel doet dat werk vanzelf, en scheelt veel communicatie‑ en interpretatiegedoe. Ook ondersteunt zo'n titel de cultuuromslag van de Omgevingswet.
Dat het ontwerp Nota Ruimte heet, betekent niet dat de definitieve versie niet óók "omgevingsvisie" op de kaft kan hebben. Wat te denken van bijvoorbeeld:
Nationale Omgevingsvisie: [De Nieuwe] Nota Ruimte
Nota Ruimte: Koersdocument Nationale Omgevingsvisie
Omgevingsvisie Nederland: Meer Dan [Een Nota] Ruimte
(er zijn vast betere te bedenken)
Met als afsluiter:
Door de NOVI niet te actualiseren maar opnieuw vanaf nul te beginnen, kiest het Rijk voor een aanpak die precies het tegenovergestelde doet van wat de Omgevingswet beoogt: continu verbeteren, niet steeds opnieuw starten. Daarmee doet het Rijk het tegenovergestelde wat zij van de decentrale overheden vraagt. Dat doet ook afbreuk aan de cultuuromslag die met de Omgevingswet plaats zou moeten vinden.
NB: deze snip is van een NOS artikel, en laat mooi zien dat de naam "Nota Ruimte" niet duidelijk is én de beeldvorming van ruimtelijke ordening oproept. Wat nu net niet de bedoeling is: de omgevingsvisie is breder dan ruimtelijke ordening.
Door Karen Diederiks
