Het lijkt een simpele vraag, maar al sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet en het Besluit bouwwerken leefomgeving (hierna: ‘Bbl’) levert deze vraag geen eenduidige antwoorden op.
Voor een (technische) bouwactiviteit is een omgevingsvergunning vereist als het ‘geval’ is aangewezen in het Bbl. In artikel 2.25 en 2.26 van het Bbl staan deze vergunningplichtige gevallen. Artikel 2.25 van het Bbl bepaalt wanneer een bouwactiviteit met betrekking tot een bouwwerk met dak vergunningplichtig is en artikel 2.26 regelt de gevallen voor bouwwerken zonder dak. In artikel 2.27 van het Bbl staan vervolgens weer uitzonderingen op de gevallen die op grond van de hoofdregel (in artikel 2.25 en 2.26 van het Bbl) vergunningplichtig zouden zijn, maar waarvoor dit niet wenselijk is.
Voor het bouwen van een losstaand bouwwerk is toepassing van deze artikelen niet lastig. Denk aan een schuur of een erfafscheiding. De vraag of het bouwwerk een dak heeft, is dan eenvoudig te beantwoorden. Het is pas lastig als het gaat om een bouwactiviteit aan een bestaand bouwwerk, bijvoorbeeld het plaatsen van een dakkapel of balkon of het weghalen van een dragende muur.
Niet als je alleen kijkt naar de letterlijke tekst van artikel 2.25 van het Bbl. Daar staat “een bouwactiviteit, voor zover die betrekking heeft op een gebouw of een ander bouwwerk met een dak”. Het lijkt duidelijk dat gekeken moet worden naar het bestaande bouwwerk waarop de dakkapel geplaatst wordt, of waarvan de dragende muur verwijderd wordt. Zo oordeelt ook de Rechtbank Noord-Nederland op 13 februari 2026.
Het college verwees in deze zaak naar de website van het IPLO, waarbij het IPLO uitgaat van een andere lezing. Volgens het IPLO moet worden gekeken naar het onderdeel van, op of tegen het bestaande bouwwerk waar de bouwactiviteiten betrekking op hebben. Dit zou volgen uit de Nota van Toelichting. In dat geval heeft een dakkapel wel een dak, maar een dragende muur niet.
Volgens de rechtbank volgt deze uitleg niet in de Nota van Toelichting. Tenminste niet op het moment waarop het bestreden besluit genomen werd.
Inmiddels heeft de wetgever enkele wijzigingen in het Bbl doorgevoerd.[1] In de toelichting bij artikel 2.25 en 2.26 van het Bbl staat nu dat er voor de duidelijkheid op wordt gewezen dat de in die artikelleden gegeven criteria voor de omschrijving van de vergunningplichtige bouwactiviteiten zien op de beoogde bouwactiviteit zelf en niet op een bouwwerk waaraan de bouwactiviteit wordt verricht. De wetgever heeft de wettekst van beide artikelen echter niet aangepast. Naar ons idee kan de toelichting niet leidend zijn als de wettekst zelf voldoende duidelijk is.
[1] Verzamelbesluit Besluit bouwwerken leefomgeving 2024 (Stb. 2024, 368).
