Met behulp van A.I., die mijn 'BOPA-teller' bijhoudt, zijn over mei 2026 de volgende statistische conclusies te trekken over het BOPA-instrument. In mei 2026 is er een duidelijke groei en voortzetting te zien in het aantal BOPA-uitspraken. Hoewel het exacte totaal aantal besluiten per maand fluctueert, bereikte de teller van gepubliceerde rechterlijke uitspraken begin mei 2026 de 128.
Status en Groei in mei 2026
De BOPA wordt sinds de invoering van de Omgevingswet in 2024 steeds vaker ingezet als instrument voor ruimtelijke ontwikkelingen.
Aantal uitspraken: Op 4 mei 2026 werd de 128e rechterlijke uitspraak over een BOPA gepubliceerd door de Rechtbank Rotterdam. Slechts enkele dagen daarvoor, op 24 april 2026, stond de teller nog op 120.
Groeiende trend: Er is sprake van een versnelling. Terwijl het in februari 2026 nog ging om de 87e uitspraak, zijn er in de drie maanden daarna ruim 40 nieuwe uitspraken bijgekomen.
Volume aan besluiten:
Naast rechterlijke uitspraken zijn er inmiddels duizenden BOPA-besluiten en aanvragen (ruim 4.100) gepubliceerd in gemeentebladen. De VNG meldde begin 2026 een stabilisatie van circa 600 tot 700 publicaties per maand in de Landelijke Voorziening.
Oorzaken van de Groei
De toename in het gebruik van de BOPA na 1 januari 2026 wordt mede verklaard door:
Stopzetting TAM-IMRO: Per 1 januari 2026 verviel de mogelijkheid om tijdelijke alternatieve maatregelen (TAM-IMRO) te gebruiken voor projecten, waardoor de BOPA het primaire instrument werd voor afwijkingen van het omgevingsplan.
Standaardisatie: Wijzigingen van het omgevingsplan moeten vanaf 2026 voldoen aan strengere technische standaarden (STOP/TPOD), wat de relatief "eenvoudigere" BOPA-procedure aantrekkelijker maakt voor snelle ontwikkelingen.
Jurisprudentie-mijlpalen:
In januari 2026 stond de teller nog op circa 80 uitspraken; in mei 2026 zijn dit er ruim 128, wat wijst op een constante stroom van zaken nu de eerste generatie BOPA-besluiten de rechtszaal bereikt.
