Op 4 mei 2026 heeft de Rechtbank Overijssel (ECLI:NL:RBOVE:2026:2351) een belangwekkende uitspraak gedaan over wat nog met een BOPA kan worden gerealiseerd en waarvoor toch echt een omgevingsplanwijziging noodzakelijk is.
De rechtbank is dan ook van oordeel dat het gebruik waarvoor toestemming is verleend, in de omgevingsvergunning te algemeen en onvoldoende concreet is omschreven en dat het als gevolg daarvan ook niet mogelijk is om de ruimtelijke gevolgen van het vergunde gebruik voor de omwonenden en de omgeving goed te beoordelen en de ruimtelijke relevante belangen af te wegen. Naar het oordeel van de rechtbank heeft eiseres terecht gesteld dat, als het college (dan wel de gemeenteraad) ten behoeve van de verhuizing van de coffeeshop wil meewerken aan het planologisch mogelijk maken van een horecafunctie in het pand, dat via een wijziging van het omgevingsplan dient te gebeuren. Meer hierover is te lezen in dit blogbericht:
Deze uitspraak is een mooie toevoeging aan de rechtspraak over de keuze tussen de BOPA en een omgevingsplanwijziging, alsmede de gevolgen die het verlenen van een BOPA-besluit heeft voor het onderliggende omgevingsplan.
Zo oordeelde de rechtbank Overijssel in een uitspraak van 6 december 2025, ECLI:NL:RBOVE:2025:7373 dat de aanvraag van vergunninghouders bij uitstek een situatie was waarvoor de BOPA is bedoeld: een ‘kleine planologische afwijking’. Het middel dat eisers graag zouden zien, het wijzigen van het omgevingsplan, is een middel dat voor de hand ligt als de gemeenteraad nieuwe ruimtelijke keuzes wil maken voor een groter gebied of algemene regels wil toevoegen, wijzigen of schrappen.
De Rechtbank Limburg ging in een uitspraak van 26 november 2025, ECLI:NL:RBLIM:2025:11638 in op het verschil voor het onderliggende omgevingsplan tussen het verlenen van een BOPA en het wijzigen van het omgevingsplan. Het college heeft in dit geval gekozen om de activiteiten middels een BOPA toe te staan. Voor dit concrete bouwplan komt die omgevingsvergunning in de plaats van het omgevingsplan. Het omgevingsplan blijft wel gelden, maar heeft voor dit specifieke bouwplan geen betekenis. De BOPA-omgevingsvergunning staat wat dat betreft op zichzelf. Het omgevingsplan hoefde niet gewijzigd te worden.
De Rechtbank Gelderland oordeelde op 30 juli 2025, ECLI:NL:RBGEL:2025:6233, dat als in het kader van de ETFAL-toetsing moet worden uitgesloten dat de onderliggende bestemming nog kan worden ingeroepen (in dit geval de mogelijkheid om een paardenhouderij te exploiteren), dit in het BOPA-besluit zou moeten worden vastgelegd middels een expliciet voorschrift.
