De gemeente Leiden is volop bezig om bestaande wijken duurzaam te vernieuwen. Uit een evaluatierapport over 11 duurzame wijkvernieuwingen in de periode 2020-2025 blijkt dat Leiden hiermee vooroploopt in Nederland. De auteurs van het rapport adviseren Leiden om haar aanpak voort te zetten en verder uit te bouwen. Zij zien vooral de combinatie van vergroening, klimaatadaptatie en participatie als een sterk voorbeeld voor andere gemeenten.
In totaal komen er in de 11 wijken ruim 26.000 vierkante meter groen en 371 bomen bij. Ook zijn buurten beter voorbereid op hevige buien, droogte en hitte. De wijkvernieuwingen heten ‘duurzaam’ omdat Leiden zoveel mogelijk duurzame opgaven combineert met het vervangen van riolen, straten en pleinen. Denk aan klimaatadaptatie, vergroenen, biodiversiteit, circulariteit, energietransitie, leefbaarheid en verkeersveiligheid. Maar door een gebrek aan ruimte kan niet alles en dat vraagt om een integrale afweging van hoe je deze ‘puzzel’ kunt leggen.
Door de 11 wijkvernieuwingen is hier nu in totaal 41 procent meer groen. Verder is de ambitie ‘minder parkeerplaatsen, meer groen’ en worden er in totaal 341 minder parkeerplaatsen aangelegd. Dat bevordert niet alleen de biodiversiteit, maar maakt de omgeving ook koeler tijdens hete dagen. Volgens de evaluatie voldoet ongeveer 78% van de openbare ruimte nu aan de richtlijn voor voldoende schaduw op warme dagen. Daarnaast heeft ongeveer 92% van de woningen een koele plek binnen 300 meter lopen.
De vernieuwde wijken zijn ook beter bestand tegen hevige buien. In ongeveer 85% van het onderzochte gebied lijkt regenwater bij een extreme bui geen woningen binnen te stromen. Dat komt onder meer door gescheiden rioolstelsels, waterbergingen, wadi’s en extra groen. Ook tegen droogte zijn maatregelen genomen. Zo zijn drainage- en infiltratiesystemen aangelegd die helpen om het grondwater op peil te houden.
Leiden heeft in de vernieuwde wijken vooral inheemse bomen en planten geplant. Ook kwamen er natuurvriendelijke oevers, kruidenrijke graslanden en vleermuisvriendelijke verlichting. De gemeente heeft de indruk dat de biodiversiteit hierdoor toeneemt, maar wil dat in de toekomst beter meten. De auteurs van het evaluatierapport adviseren om bij nieuwe projecten nog meer te kijken naar leefgebieden van planten en dieren. En om ecologen eerder te betrekken bij ontwerpen en uitvoering.
De onderzoekers noemen ook de manier van werken een belangrijke succesfactor. Zo heeft de gemeente Leiden het beheer vanaf het begin betrokken bij projecten. Daardoor blijven ambities voor klimaatadaptatie en vergroening beter behouden tijdens ontwerp en uitvoering. Ook de participatie met bewoners krijgt een positief oordeel. De gemeente gebruikt steeds vaker 3D-beelden en visualisaties om plannen duidelijker te maken en bewoners mee te nemen. Dat zorgt volgens de evaluatie voor meer begrip en minder weerstand.
